یعنی چه
قوم و خویشان به مجموعه افرادی گفته میشود که با یکدیگر پیوند خونی (نسبی) یا پیوند ناشی از ازدواج (سببی) دارند. این عبارت ترکیبی برای اشاره به فامیل، کسان، نزدیکان و اهل خانواده به کار میرود و نشاندهندهٔ شبکهٔ حمایتی و اجتماعی فرد است.
تلفظ
واژهٔ «قوم» با فتح قاف (قَوْم) تلفظ میشود و «خویشان» به صورت (خیشان) خوانده میشود که در آن واو معدوله است و تلفظ نمیشود.
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، برای راهنمای «قوم و خویشان» بسته به تعداد حروف میتوان از واژههایی چون بستگان، اقربا، ارحام، کسان، نزدیکان یا فامیل استفاده کرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی رایجترین واژه برای این مفهوم Relatives است. واژهٔ Kin و Kinsfolk نیز به مفهوم سنتی و تبارشناسی خویشاوندان اشاره دارد.
در قرآن
خودِ عبارت ترکیبی و فارسی «قوم و خویشان» در متن قرآن وجود ندارد؛ اما مفاهیم مرتبط با آن با واژگانی نظیر «ذَوِي الْقُرْبَىٰ» (خویشاوندان نزدیک)، «الْأَرْحَام» (بستگان خونی) و «عَشِيرَة» (قوم و فامیل نزدیک) به وفور به کار رفته است؛ مانند آیه ۲۶ سوره اسراء که به پرداخت حق خویشاوندان سفارش میکند. همچنین واژه «قوم» در قرآن بیشتر به معنی یک امت یا جامعه بزرگ است.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و ادبیات، قوم و خویشان نماد پیوند استوار، همبستگی اجتماعی و شبکه حمایتی فرد هستند. هرچند نماد حیوانی یا گیاهی یکتایی برای آن تعریف نشده، اما در هنر و ادبیات معمولاً از «درخت»، «ریشه» و «شاخصههای تبارشناسی» به عنوان نماد خانواده و خویشاوندان یاد میشود.
جمعبندی و توضیح کامل قوم و خویشان
عبارت «قوم و خویشان» یک ترکیب عطف بیانِ عربی-فارسی است که از واژهٔ عربی «قوم» (به معنی گروه همبسته) و واژهٔ اصیل فارسی «خویشان» (جمعِ خویش به معنی خودی و نزدیک) تشکیل شده است. این واژه در زبان فارسی امروز معادل فامیل، بستگان و کسانِ یک فرد است و تمامی افرادی را که از طریق خون یا ازدواج با فرد پیوند دارند شامل میشود.
از نظر فرهنگی و اجتماعی در جامعهٔ ایرانی، قوم و خویشان جایگاه ویژهای در ایجاد هویت، حمایتهای عاطفی و همبستگیهای جمعی دارند. اگرچه این ترکیبِ خاص به این شکل در متون قرآنی دیده نمیشود، اما ارزش و جایگاه خویشاوندان تحت عناوین قرآنی دیگری چون ارحام و ذویالقربی بسیار مورد تأکید قرار گرفته است.