یعنی چه
عبارتی عامیانه و گفتاری است که به عنوان قسم و سوگند به کار میرود. افراد در گفتوگوهای روزمره برای جلب اعتماد طرف مقابل، تأکید بر صحت گفتار خود یا اثبات بیگناهی، به قرآن کریم قرائت و سوگند یاد میکنند.
تلفظ
این کلمه در زبان فارسی به صورت «بِـ قُرْ-آ-نی» (be qor'āni) تلفظ میشود که شامل حرف جر «به»، واژه «قرآن» و یای تأکید و مضاف در انتهای آن است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این اصطلاح با توجه به تعداد حروف (۷ حرف) خود واژه «به قرآنی» است و به عنوان نشانه یا پاسخ برای راهنمای «سوگند عامیانه به کتاب آسمانی» کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم سوگند به قرآن از عباراتی که به قسم خوردن رسمی یا محترمانه به کتاب مقدس اشاره دارند، استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای قسم خوردن به قرآن از واو قسم در ابتدای کلمه یا ترکیب صریح قَسَم استفاده میشود که معادل دقیق کاربرد محاورهای آن در فارسی است.
به فارسی
معادلهای فارسی و بومی این اصطلاح شامل عباراتی چون «به قرآن»، «قسم به قرآن»، «به کلامالله» و دیگر سوگندهای مذهبی رایج مانند «والله» و «به خدا» است که همگی برای تأکید بر حقیقتِ کلام بیان میشوند.
در قرآن
عین واژه و ترکیب فارسی «به قرآنی» در متن قرآن کریم وجود ندارد؛ با این حال، اصلِ سوگند یاد کردن به کتاب الهی در خود آیات قرآن سابقه دارد؛ مانند آیات «وَالْقُرْآنِ الْحَکِیمِ» (سوره یس، آیه ۲) و «وَالْقُرْآنِ ذِی الذِّکْرِ» (سوره ص، آیه ۱) که در آنها به خود قرآن سوگند خورده شده است.
جمعبندی و توضیح کامل به قرآنی
اصطلاح «به قرآنی» یک عبارت کاملاً عامیانه، گفتاری و ساختاریافته در فرهنگ شفاهی زبان فارسی است. این ترکیب از حرف جر «به»، واژه عربی «قرآن» و یک «ی» تأکیدی یا مضاف در انتها تشکیل شده است و به عنوان یک مدخل رسمی یا واژه کلاسیک در لغتنامههای کهن یافت نمیشود، بلکه ریشه در باورها و سنتهای سوگند خوردن در جامعه دارد.
کاربرد اصلی این عبارت در زمانهایی است که گوینده تمایل دارد میزان صداقت و راستگویی خود را در یک ادعا، واقعه یا قول به شدیدترین شکل ممکن به مخاطب ثابت کند. با ارجاع دادن به مقدسترین کتاب در دین اسلام، فرد تلاش میکند هرگونه شک و تردید را از ذهن شنونده پاک سازد.
از نظر ساختاری، این کلمه دقیقاً ۷ حرف دارد و در سرگرمیها و جدولهای کلمات متقاطع معادل اصطلاحات قسم محلی به شمار میرود. اگرچه خود این ترکیب فارسی در متن قرآن نیست، اما سنتِ قسم خوردن به کلام الهی در متنِ آیات عربی قرآن مجید نیز به صراحت دیده میشود.