یعنی چه
باروت مادهای انفجاری و شتابدهنده است که از ترکیب ترکیباتی چون نیترات پتاسیم (شوره)، گوگرد و زغال چوب به دست میآید. این ماده در گذشته به عنوان پیشرانه در تفنگها و توپها استفاده میشد و امروزه نیز در صنایع نظامی و آتشبازی کاربرد دارد. در اصطلاح قدما، این واژه گاهی به خود ماده شوره نیز اطلاق میشده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه باروت معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل 'داروی تفنگ'، 'ماده انفجاری قدیمی' یا 'پودر سیاه' کاربرد دارد.
به انگلیسی
رایجترین و دقیقترین معادل انگلیسی برای باروت واژه Gunpowder است. همچنین در متون نظامی قدیمیتر گاهی به سادگی از واژه Powder استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی واژه بَارُود عینا با همین مفهوم به کار میرود و در برخی واژهنامههای کهنتر معادل المَارُود نیز برای آن ذکر شده است.
به فارسی
در زبان فارسی اصیل و متون کهن، به باروت 'دارو' یا 'داروی تفنگ' میگفتند. واژههای ترکیبی دیگری مانند 'گرد انفجار' و 'پودر سیاه' نیز به عنوان برگردانها و معادلهای توصیفی آن در فارسی استفاده میشوند.
نماد چیست
باروت در ادبیات و فرهنگ عامه نماد تندمزاجی، زودانفجاری و خشم کنترلنشده است؛ چنانکه فرد بسیار عصبی را به باروت تشبیه میکنند. همچنین این واژه مجازاً به معنای جنگ، خطر، ویرانی و انرژی نهفتهای است که آماده انفجار است.
جمعبندی و توضیح کامل باروت
واژه باروت فراتر از یک ترکیب شیمیایی انفجاری، نمادی تاریخی از دگرگونی در صنایع نظامی و جنگافزارهاست. این ماده که از مخلوط شوره، گوگرد و زغال ساخته میشود، راه خود را از طریق ریشههای سریانی و یونانی (پایریتیس به معنی سنگ آتشزنه) به زبانهای ترکی، عربی و سپس فارسی باز کرده است و به عنوان یک وامواژه در زبان ما جا افتاده است.
در فرهنگ و ادبیات فارسی، باروت به دلیل خاصیت اشتعال سریع و انفجاریاش، همواره برای توصیف حالات روحی شدید مانند خشم ناگهانی، تندخویی و رفتارهای غیرقابل پیشبینی استفاده میشود. اصطلاحاتی چون 'مثل باروت بودن' گواه این کاربرد استعاری در زندگی روزمره است.