یعنی چه
«هجویری» در اصل یک صفت نسبی است که به معنای «منسوب به هجویر» (محله یا روستایی در غزنین در خراسان قدیم) به کار میرود. این واژه معنای مستقل لغوی متداولی ندارد و شهرت عمدهٔ آن به عنوان لقب ابوالحسن علی بن عثمان هجویری، عارف و صوفی نامدار قرن پنجم هجری و نویسندهٔ کتاب ارزشمند «کشفالمحجوب» است.
تلفظ
این واژه به صورت فتح هاء و سکون جیم (هَجْوِیری) یا در برخی گویشهای تاریخی با ضمه هاء (هُجْوِیری) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به سؤالاتی نظیر «نویسنده کشفالمحجوب» یا «عارف مشهور غزنوی»، کلمهٔ ۶ حرفی «هجویری» یا کلمهٔ ۵ حرفی «جلابی» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و مراجع بینالمللی اسلامشناسی، نام این عارف بزرگ به صورت Hujwiri یا al-Hujwiri نگاشته میشود.
به فارسی
از آنجا که «هجویری» یک اسم خاص جغرافیایی و تاریخی است، برگردان لغوی ندارد؛ اما در زبان فارسی با عناوین و القاب دیگری نظیر «علی بن عثمان جلابی»، «غزنوی» و در شبهقاره با لقب «داتا گنجبخش» شناخته میشود.
نماد چیست
هجویری در فرهنگ اسلامی و ادبیات عرفانی، نماد تصوف اصیل خراسانی و عرفان پایبند به شریعت است. کتاب او نماد آغاز نویسندگی نظاممند عرفانی به زبان فارسی است و شخصیت او در شبهقاره هند (به ویژه لاهور) نماد کرامت، بخشندگی معنوی و پیوند عمیق فرهنگی میان ایران، افغانستان و پاکستان امروزی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل هجویری
واژهٔ «هجویری» بیش از آنکه یک لفظ با معنای لغوی مستقل باشد، یک صفت نسبی جغرافیایی است که به محلهٔ «هجویر» در شهر تاریخی غزنین اشاره دارد. اهمیت و ماندگاری این واژه در زبان و فرهنگ فارسی، به طور کامل وامدار شخصیت برجستهٔ ابوالحسن علی بن عثمان هجویری، عارف بزرگ قرن پنجم هجری است که با نگارش کتاب «کشفالمحجوب»، نخستین اثر جامع و نظاممند تصوف را به زبان فارسی پدید آورد.
این شخصیت تاریخی که به «جلابی» نیز معروف است، اواخر عمر خود را در لاهور سپری کرد و مزار او امروزه با نام «داتا دربار» زیارتگاه مشهور صوفیان و مردم در شبهقاره است. از این رو، اصطلاح هجویری در متون عرفانی و تاریخی همواره تداعیکنندهٔ مکتب تصوف خراسانی، زهد، و پیوند فرهنگی دیرینهٔ سرزمینهای اسلامی است.