معنی
در زبان فارسی کلاسیک و لغتنامههای معتبر، «گُنجا» به معنی ظرفیت، حجم، جاداد و قابلیت گنجیده شدن در یک مکان یا ظرف است. این واژه به ویژگی یا صفتِ دارای جا و ظرفیت زیاد، وسیع و فراخ اشاره دارد.
یعنی چه
عبارت «گنجا» یعنی چیزی که فضا یا استعداد کافی برای پذیرش و در بر گرفتن اشیا، مفاهیم یا افراد را دارد. در ادبیات به این معنی است که آیا فلان چیز ظرفیت و جایگاه پذیرش این امر را دارد یا خیر.
مترادف
متضاد
هم خانواده
تلفظ
این واژه در زبان فارسی با ضمهٔ گاف به صورت «گُنجا» (gonjā) تلفظ میشود و نباید آن را با واژهٔ هندی/اردو «گَنجا» (ganjā) به معنی کچل اشتباه گرفت.
به انگلیسی
نماد چیست
در شعر عرفانی و ادبیات فارسی، واژهٔ گنجا نمادی از وسعت وجودی، ظرفیت دل و ذهن، و گشایش درونی انسان است. برای نمونه، مولانا در مثنوی میگوید: «ای تن من وی رگ من پر ز تو / توبه را گنجا کجا باشد در او؟» که به پر بودن ظرفیت وجودی از معشوق اشاره دارد.
جمعبندی و توضیح کامل گنجا
واژهٔ «گُنجا» یک واژهٔ اصیل، کهن و فصیح زبان فارسی است که از ریشهٔ فعل «گنجیدن» به همراه پسوند اسممصدرساز «ا» (مانند پهنا و درازا) ساخته شده است. این کلمه به طور دقیق بر مفاهیمی چون ظرفیت، حجم، جادار بودن و وسعت دلالت دارد و در متون کهن و اشعار فصحای زبان فارسی به کار رفته است.
نکتهٔ بسیار مهم در بررسی این واژه، تمایز آن با واژگان همآوا در زبانهای همسایه است؛ «گُنجا» در فارسی هیچ ارتباطی با کلمهٔ «گَنجا» در زبانهای اردو و هندی که به معنای کچل یا بیمو به کار میرود، ندارد. این واژه کاملاً پارسی است و اگرچه در متن قرآن کریم نیامده، اما مفاهیم معادل آن مانند سعه و وسعت در آیات الهی کاربرد فراوانی دارند.