یعنی چه
بلاغت در اصطلاح علوم ادبی، به معنای آوردن کلامی فصیح، روشن و رسا است، به طوری که کاملاً مطابق با مقتضای حال، زمان و ویژگیهای مخاطب باشد. این واژه واژهای کلاسیک و اصیل در ادبیات است و به زبانآوری و چیره زبانی اشاره دارد که در آن گوینده مفهوم را به مؤثرترین و زیباترین شکل ممکن به شنونده منتقل میکند.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت بَلاغَت (balāghat) تلفظ میشود که مصدری عربی است و در فارسی به عنوان اسم عام به کار میرود.
در جدول
در سؤالات مربوط به جدولهای کلمات متقاطع، برای راهنمای «سخنوری»، «زبانآوری» یا «رسا بودن سخن»، کلمه ۵ حرفی «بلاغت» یک پاسخ دقیق است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه Rhetoric بیشتر به دانش و آرایههای بلاغی و هنر متقاعدسازی اشاره دارد، در حالی که Eloquence ویژگی ذاتی سخن شیوا و تاثیرگذار را بیان میکند.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی و مشتق از ریشه (ب-ل-غ) است و در زبان عربی نیز دقیقاً به همین معنای سخنوری، شیوایی و تطابق کلام با مقتضای حال به کار میرود.
به فارسی
برابرهای پارسی اصیل این واژه شامل «شیوایی»، «رسایی بیان»، «سخنوری»، «گویایی» و «زبانآوری» است که همگی مفهوم رساندن پیام به بهترین نحو ممکن را در خود دارند.
در قرآن
خود واژهٔ «بلاغت» به صورت مصدری در قرآن نیامده است، اما ریشه و مشتقات آن اهمیت بالایی دارند. واژه «بَلاغ» به معنای رساندن آشکار پیام بارها (مانند وَمَا عَلَی الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلَاغُ الْمُبِینُ) و صفت «بَلیغ» برای سخن اثربخش و رسا (قَوْلاً بَلِیغاً) به کار رفته است. همچنین، فصاحت و بلاغت خارقالعاده از ارکان اصلی اعجاز بیانی قرآن به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل بلاغت
بلاغت واژهای با ریشهٔ عربی (ب-ل-غ) است که در لغت به معنای «رسیدن و به انتها رساندن» بوده و در اصطلاح ادبی به توانایی رساندن معنا به مخاطب به مؤثرترین، روشنترین و زیباترین شکل ممکن اطلاق میشود. تفاوت ظریف آن با فصاحت در این است که فصاحت بیشتر به درستی و روانی کلمات برمیگردد، اما بلاغت فراتر رفته و به تناسب سخن با شرایط زمان، مکان و حالِ شنونده توجه دارد.
در فرهنگ اسلامی و سنتی، این واژه نماد قدرت زبان، حکمت و اثرگذاری معنوی است. مشتقات این کلمه مانند بالغ، ابلاغ، تبلیغ و مبالغه همگی مفهوم رساندن چیزی به حد کمال یا مقصد را در خود دارند و در علوم قرآنی نیز به عنوان یکی از پایههای اصلی بحث اعجاز بیانی متن قرآن شناخته میشوند.