یعنی چه
بقدنوس (یا بقدونس) در واقع همان گیاه علفی، خوراکی و دارویی معروف است که امروزه در زبان فارسی به نام «جعفری» شناخته میشود. این واژه در متون کهن طب سنتی ایران و زبان عربی کاربرد دارد. البته در برخی منابع عربی-انگلیسی بسیار نادر نیز به گیاهی از جنس ساکسیفراژ اشاره دارد، اما معنای رایج و شناختهشدهٔ آن همان جعفری است.
تلفظ
این کلمه در زبان فارسی به صورت بَقْدَنوس (baqdanūs) یا بَقْدونَس (baq dū nas) تلفظ میشود و در زبان عربی معاصر نیز به همین شکل با فتح باء و سکون قاف ادا میگردد.
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمه بقدنوس به عنوان معادل شش حرفی برای گیاه «جعفری» یا واژه «مقدونس» کاربرد دارد.
به انگلیسی
معادل اصلی و رایج این واژه در زبان انگلیسی Parsley (با نام علمی Petroselinum crispum) است.
به عربی
در زبان عربی امروز، این کلمه دقیقاً به همین صورت (بقدونس/بقدنوس) برای اشاره به سبزی جعفری استفاده میشود.
به فارسی
معادل دقیق، اصیل و امروزی این کلمه در زبان فارسی معیار، «جعفری» است. در برخی متون طب سنتی کهن نیز گاهی به آن کرفس کوهی اطلاق شده است.
نماد چیست
این گیاه (جعفری) در فرهنگ عمومی و گیاهشناسی کهن نماد شادابی، پاکسازی بدن و تولد دوباره است. در یونان باستان نیز به دلیل پیوندهای اساطیری، گاهی نماد افتخار، جشن و تزیین مزار قهرمانان بوده است.
جمعبندی و توضیح کامل بقدنوس
واژه «بقدنوس» در واقع یک کلمه وامگرفتهشده (معرب) در زبان عربی است که از اصطلاحی بیزانسی/یونانی (مقدونیه) ریشه میگیرد و به مرور زمان وارد متون طب سنتی و کهن فارسی شده است. این کلمه دقیقاً به گیاه علفی و معطری اشاره دارد که امروزه در زبان فارسی معیار به آن «جعفری» میگوییم.
بنابراین، بقدنوس یک واژه اصیل فارسی نیست و در ادبیات امروز کشورمان کاربرد روزمره ندارد، بلکه بیشتر در حل جدولها، متون قدیمی پزشکی یا در مواجهه با زبان عربی به چشم میخورد. در مواردی بسیار نادر نیز در لغتنامههای فرعی به گیاه ساکسیفراژ اشاره دارد، اما کاربرد اصلی آن همان سبزی جعفری است.