معجری یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل معجری

واژهٔ «معجری» اصطلاحی منسوب به «مِعجَر» است که ریشه در زبان عربی (ماده ع-ج-ر به معنی پیچیدن و گره زدن) دارد و از طریق پسوند نسبت «ی» وارد زبان فارسی شده است. این واژه به هر چیزی که جنس، شکل یا کاربردی شبیه به روسری، چارقد و مقنعه داشته باشد اشاره می‌کند و در متون کهن نظم و نثر فارسی به عنوان نمادی از حالت پوشیدگی سر به کار رفته است.

گاهی در ادبیات، این واژه به صورت حاصل‌مصدر به معنای «حالت معجر داشتن» یا خاصیت پوشانندگی استفاده شده است؛ چنان‌که خاقانی می‌گوید: «مریم عور را کند برگ درخت معجری». لازم به ذکر است که در برخی گویش‌های عامیانه یا محلی، این واژه به اشتباه با «محجر» (به معنی نرده و طارمی لب ایوان) آمیخته می‌شود که از نظر ریشه‌شناسی کاملاً متفاوت هستند.

از نظر فرهنگی و ادبی، معجر و صفات منسوب به آن نماد حیا، عفاف، وقار سنتی و حجاب به شمار می‌روند و در ادبیات مذهبی و آیینی نیز به عنوان نشانه‌ای از مظلومیت و پاسداشت حرمت‌ها کاربرد فراوانی دارند.