یعنی چه
مفضاة در اصطلاحات کهن فقهی و لغوی عربی، به زنی اطلاق میشود که بر اثر عوامل مختلف مانند زایمان سخت، مقاربت نامتعارف یا آسیبهای شدید جسمی، دیوارهٔ میان مجاری داخلی بدنش (مجرای بول و حیض، یا مجرای حیض و غایط) دچار پارگی شده و این مجاری به یکدیگر راه پیدا کرده باشند. این واژه یک اصطلاح تخصصی حقوقی، فقهی و پزشکی قدیم است و کاربرد عمومی در زبان روزمره ندارد.
تلفظ
این کلمه در زبان عربی به صورت مُفْضاة (با سکون ف و فتح ضاد) تلفظ میشود و در متون فارسی نیز به همین صورت یا با هاء مکتوب (مفضاه) به کار میرود.
در جدول
پاسخ متداول در جدول برای این مفهوم، کلمهٔ ۵ حرفی «مفضاة» است. واژههای دیگر مانند «شرماء» و «هریت» نیز مترادفهای جدولپذیر آن هستند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی معادل تککلمهای دقیقی برای این واژه وجود ندارد، اما در اصطلاحات پزشکی مدرن به این عارضه فیستول (Fistula) گفته میشود که بسته به نوع مجرای درگیر، انواع مختلفی دارد.
به فارسی
در زبان فارسی معادل مستقیم و تککلمهای رایجی برای آن وجود ندارد؛ در متون ترجمه شده غالباً از تعابیری چون «زنِ افضاشده» یا واژههای کهن عربی مثل «شرماء» استفاده میشود و در توصیف دقیقتر میتوان آن را «آسیبدیدهٔ ساختار داخلی تناسلی-دفعی» نامید.
در قرآن
خود کلمهٔ «مفضاة» در متن قرآن کریم به کار نرفته است؛ با این حال، فعل همخانوادهٔ آن یعنی «أَفْضَىٰ» در آیه ۲۱ سوره نساء آمده است که در آنجا به معنای خلوت کردن، نزدیک شدن و رابطه زناشویی میان زوجین به کار رفته است.
نماد چیست
واژهٔ مفضاة فاقد هرگونه نماد فرهنگی، استعاری یا ادبی است. این کلمه صرفاً یک عنوان حقوقی و فقهی برای تبیین احکام وضعی، دیه، آسیبهای جسمی و شرایط عقد ازدواج در متون فقه اسلامی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل مفضاة
واژهٔ «مفضاة» یک اصطلاح تخصصی و کهن در فقه اسلامی و لغت عرب است که به وضعیت جسمانی خاصی در زنان اشاره دارد. این کلمه به معنای زنی است که بر اثر عواملی نظیر زایمانهای سخت و عوارض ناشی از آن یا آسیبهای فیزیکی شدید، دیوارهٔ جداکنندهٔ مجاری داخلی بدنش دچار پارگی شده و مجرای دفع با مجرای تناسلی او یکی شده باشد. در بررسیهای حقوقی و فقهی قدیم، این عنوان برای تعیین تکلیف حقوق زوجین، احکام نکاح و مشخص کردن میزان دیهٔ ناشی از جنایات یا آسیبها کاربرد داشته است.
این واژه در ادبیات عمومی و زبان فارسی امروز کاربرد زنده ندارد و بیشتر در متون فقهی استدلالی دیده میشود. در علم پزشکی مدرن، به عارضهٔ ناشی از این وضعیت «فیستول» (بهویژه فیستولهای بخش تناسلی و ادراری-دفعی) میگویند که امروزه با جراحیهای ترمیمی قابل درمان است. خود این کلمه در قرآن ذکر نشده اما افعال همریشهٔ آن در معنای گشودگی و خلوت زوجین به کار رفته است.