یعنی چه
درشتخویی به معنای تندخویی، بدخلقی، خشونت در رفتار و گفتار، و عدم انعطاف و ملایمت در برخورد با دیگران است. فرد درشتخو رفتاری زبر و خشن دارد و در تعاملات اجتماعی خود با تندی و بیامان برخورد میکند.
تنزح
تلفظ صحیح این واژه به صورت «دُرُشْتْخُویِی» (dorošt-xūyī) است که از دو بخش «درشت» و «خویی» تشکیل میشود.
در جدول
پاسخ دقیق برای طراحان جدول کلمه «درشت خویی» با ۸ حرف است. واژگان مترادف دیگر مانند فظاظت، تندخویی و خشونت نیز کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژههایی نظیر harsh temper یا moroseness و irascibility نیز برای رساندن این مفهوم به کار میروند.
به عربی
در زبان عربی اصطلاح فظاظة الطبع یا خشونة المزاج دقیقترین معادلها برای توصیف این حالت اخلاقی هستند.
در قرآن
این مفهوم به صورت مستقیم با واژه عربی «فَظّ» در قرآن کریم مطرح شده است؛ بارزترین نمونه آن در آیه ۱۵۹ سوره آلعمران است که میفرماید: «وَلَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ» (و اگر درشتخوی و سختدل بودی، قطعاً از پیرامون تو پراکنده میشدند).
نماد چیست
در ادبیات و فرهنگ عامه، نماد سنتی درشتخویی «خار» (در تقابل با گل) و «سنگ» (در تقابل با موم و آب) است. در نمادهای حیوانی نیز معمولاً «گرگ» یا «پلنگ» به نشانه تندی و تیز بودن طبع و خشونت رفتاری به عنوان نماد آن شناخته میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل درشت خویی
درشتخویی یکی از صفات ناپسند اخلاقی و رفتاری است که در ادبیات تعلیمی، عرفانی و آموزههای دینی همواره نکوهش شده است. این واژه حاصلمصدر مرکب در زبان فارسی است که ریشه بخش اول آن (درشت) به فارسی میانه و پهلوی برمیگردد و به معنای زبری، سختی و عدم ملایمت است. فرد درشتخو با تندی و پرخاشگری با پیرامون خود برخورد میکند و این امر مایه رمیدگی و دوری مردم از او میشود.
در فرهنگ اخلاقی، این صفت نقطه مقابل نرمخویی، خوشبرخوردی و مدارا قرار دارد. بررسی متون کهن و همچنین آیات قرآن کریم نشان میدهد که داشتن طبع نرم و روحیه مصلحانه، کلید انسجام اجتماعی است، در حالی که درشتخویی و غلظت قلب، بستر تنهایی فرد و فروپاشی روابط انسانی را فراهم میآورد.