یعنی چه
واژه مناع صیغه مبالغه از ریشه منع است و به کسی گفته میشود که به شدت و تکرار، دیگران را از کاری بازمیدارد یا با سختدلی و بخل شدید، مانع رسیدن خیر و نیکی و مال به دیگران میشود.
متضاد
واژههایی که مفهوم دهش، کرم و روانسازی امور را دارند، به عنوان متضاد این کلمه شناخته میشوند.
تلفظ
این کلمه با فتح ميم، تشدید و فتح نون و سکون عین تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنمای «بسیار منعکننده» یا «بازدارنده از خیر»، کلمه ۴ حرفی «مناع» مد نظر است.
به انگلیسی
با توجه به بافتار متن، معادلهای انگلیسی آن بر مفاهیم بازدارندگی و بخل شدید دلالت دارند.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی، برای انتقال مفهوم ممانعت و بخل مفرط از این واژهها استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی آن کلماتی چون بازدارنده، منعکننده، دستبسته، خسیس و حریص هستند.
در قرآن
این واژه دقیقاً دو بار در قرآن کریم (آیه ۲۵ سوره ق و آیه ۱۲ سوره قلم) به صورت صفت مبالغه و در نکوهش کسانی آمده است که به شدت مانع رسیدن خیر، زکات و نیکی به مردم میشوند و نماد خودخواهی مطلق و بخل مفرط هستند.
جمعبندی و توضیح کامل مناع
واژه «مناع» یک صفت مبالغه اصیل بر وزن فعال از ریشه عربی (م ن ع) است که به زبان فارسی نیز وارد شده است. این کلمه در لغت به معنای کسی است که بسیار منع میکند و ابعاد کاربردی آن هم شامل بازدارندگی فیزیکی و رفتاری و هم شامل بخل و خساست شدید اخلاقی میشود. در واقع مناع به فردی اشاره دارد که نه تنها خود کار خیری انجام نمیدهد، بلکه سد راه تکامل و نیکی دیگران نیز میشود.
در فرهنگ قرآنی و اسلامی، این واژه بار معنایی بسیار سنگین و توبیخی دارد؛ چرا که به عنوان نمادی از بخل مفرط، خودخواهی مطلق و تجاوزگری یاد شده است. ترکیب معروف «مناع لللخیر» در متن قرآن، به خوبی نشاندهنده ابعاد اخلاقی این صفت ناپسند در طرد روحیه همیاری و بخشش است.
تفاوت ظریف این کلمه با همخانوادههایش مانند «مانع» در میزان شدت آن است؛ مانع صرفاً به معنی یک بار جلوگیریکننده است، در حالی که مناع بر تکرار فراوان، مداومت و شدت این رفتار ناپسند دلالت دارد.