یعنی چه
مهبانگ در کیهانشناسی به رویداد آغازین و تئوری پیدایش عالم اشاره دارد. بر اساس این نظریه، تمام ماده و انرژی موجود در جهان در حدود ۱۳.۸ میلیارد سال پیش در نقطهای بینهایت متراکم و داغ فشرده بود که ناگهان شروع به انبساط و گسترش کرد و جهان امروزی را شکل داد.
تلفظ
این واژه از دو بخش «مِه» (به کسر م) به معنای بزرگ و «بانگ» به معنای صدا یا فریاد تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، معمولاً برای راهنماهای «نظریه آغاز جهان» یا «انفجار بزرگ»، واژه ۶ حرفی «مه بانگ» به عنوان پاسخ اصلی مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
اصطلاح انگلیسی Big Bang نخستین بار توسط فیزیکدان فرد هویل وضع شد و در زبانهای دیگر نیز به صورت ترجمه تحتاللفظی (مانند الانفجار العظیم در عربی) به کار میرود.
به فارسی
واژههای مترادف فارسی شامل «انفجار بزرگ» و «انفجار اولیه» هستند. از نظر مفهوم واژگانی، متضاد آن «مهرمب» (Big Crunch یا فروریزش بزرگ جهان درون خود) است. اجزای همخانواده آن «مِه» (بزرگ) و «بانگ» (آوا، فریاد) میباشند.
در قرآن
خود لفظ «مهبانگ» به دلیل نوساخته بودن در قرآن وجود ندارد؛ اما بسیاری از مفسران معاصر، آیه ۳۰ سوره انبیاء («أَنَّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ كَانَتَا رَتْقًا فَفَتَقْنَاهُمَا»؛ که آسمانها و زمین به هم پیوسته بودند و ما آنها را از هم شکافتیم) را با مفهوم علمی مهبانگ و جدایی اولیه کیهان همخوان میدانند.
نماد چیست
در تصویرسازیهای علمی و فرهنگی، مهبانگ نماد شروع فضا-زمان و پیدایش عالم مادی است که معمولاً به صورت یک نقطه نورانی بینهایت درخشان در حال انبساط مخروطی یا شعاعی نشان داده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل مه بانگ
واژه «مهبانگ» یک اصطلاح معاصر و سرهواژه وضع شده توسط فرهنگستان زبان و ادب فارسی است که برای بومیسازی اصطلاح علمی «Big Bang» ساخته شده است. این کلمه از ترکیب «مِه» به معنای بزرگ و «بانگ» به معنای صدا یا فریاد پدید آمده و دقیقاً معادل اصطلاح انگلیسی آن است.
از نظر علمی، مهبانگ برخلاف نامش یک انفجار معمولی درون فضا نیست، بلکه انبساط و کشیدگی ناگهانی خودِ فضا و زمان در حدود ۱۳.۸ میلیارد سال پیش است که عالم را از حالتی بسیار متراکم به جهان رو به گسترش امروزی تبدیل کرد. این مفهوم در جدولهای کلمات متقاطع با ۶ حرف شناخته میشود.
اگرچه این واژه ریشه سنتی یا مذهبی ندارد، اما در دهههای اخیر مورد توجه مفسران علمی قرآن قرار گرفته تا هماهنگیهای شگفتانگیز متون وحیانی (مانند پیوستگی و سپس جدایی فضا و زمین) را با آخرین دستاوردهای اختر فیزیک و کیهانشناسی مدرن تبیین کنند.