یعنی چه
در زبان عامیانه و معاصر فارسی، باجنبه به فردی گفته میشود که توانایی روحی و کشش روانی بالایی دارد، بهسرعت آزرده یا عصبانی نمیشود و در برابر شوخی یا انتقاد دیگران واکنش منفی یا تند نشان نمیدهد.
تلفظ
این واژه از پیشوند دارندگی «با» در فارسی و کلمهٔ «جنبه» (بر وزن بنده) تشکیل شده است.
در جدول
پاسخ متداول برای طراحان جدول در ۶ حرف خود کلمه «باجنبه» است. کلمات باظرفیت یا بردبار نیز کاربرد دارند.
به انگلیسی
اصطلاح good sport دقیقترین معادل برای فردی است که در شوخیها و بازیها جنبهٔ بالا نشان میدهد.
به عربی
از آنجا که این مفهوم در فارسی معاصر توسعه یافته، در عربی بیشتر با اصطلاحات مربوط به سعهٔ صدر و بردباری برگردانده میشود.
به ترکی
کلمه olgun در ترکی به فردی بالغ و پخته اشاره دارد که ظرفیت رفتاری بالایی از خود نشان میدهد.
به فارسی
مترادفهای اصیل و معیاری که در فارسی برای این صفت مرکب عامیانه استفاده میشوند شامل باظرفیت، پرطاقت و خویشتندار هستند.
نماد چیست
این واژه نماد مادی یا اساطیری ثبتشدهای ندارد؛ اما در فرهنگ عامه مجازاً یادآور مفاهیمی چون آینه، دریا یا سنگ صبور است که کشش و ظرفیت پذیرش بالایی دارند.
جمعبندی و توضیح کامل باجنبه
واژهٔ «باجنبه» یک صفت مرکب عامیانه و محاورهای در زبان فارسی معاصر است که از ترکیب پیشوند فارسی «با» (به معنی دارندگی) و اسم عربی «جنبه» (در اصل به معنی پهلو و جهت) ساخته شده است. این کلمه در سیر تحول زبانی خود، تغییر معنایی یافته و مجازاً به مفهوم «ظرفیت روحی، توان تحمل و کشش روانی» به کار میرود.
در رفتارهای اجتماعی، به کسی باجنبه میگویند که در برابر شوخیهای دوستانه، انتقادها یا فشارهای محیطی بهسرعت برآشفته نمیشود و صبوری و پختگی نشان میدهد. نقطهٔ مقابل این صفت، کلمهٔ «بیجنبه» است که برای توصیف افراد کمتحمل، زودرنج و لوس استفاده میشود.
این اصطلاح اگرچه در متون کلاسیک یا قرآن کریم به این معنای امروزی سابقه ندارد، اما امروزه به عنوان یکی از شاخصهای مهم بلوغ رفتاری، هوش هیجانی و سازگاری اجتماعی در میان عامهٔ مردم شناخته میشود.