یعنی چه
این عبارت یک ترکیب ادبی و کنایی است و زمانی به کار میرود که شدت خوف و وحشت به اندازهای زیاد باشد که فرد کنترل رفتار خود را از دست بدهد و ترس کاملاً بر او چیره شود. واژه «مستولی» از ریشه استیلا به معنی مسلط شونده و غلبهکننده است.
تلفظ
مستولی در این عبارت به صورت مُس-تـَوْ-لی (Mostavli) تلفظ میشود که اسم فاعل از باب استفعال است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این عبارت دقیقاً پانزده حرف دارد و به عنوان پاسخ برای راهنماییهایی نظیر «چیره شدن وحشت بر فرد» استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم کنایی، از افعالی مانند overcome (غلبه کردن) یا seize (تسخیر کردن/گرفتن) توسط ترس استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای روان و خالص فارسی این عبارت شامل مواردی چون «بیمناک شد»، «ترس وجودش را گرفت»، «هراس بر او غالب شد» و «دچار وحشت شدید شد» است.
در قرآن
خود واژه «مستولی» در قرآن برای ترس به کار نرفته است، اما حالات مشابه غلبه خوف و رعب بر انسان با عباراتی نظیر «وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ» (دلهایشان ترسان شد) یا «فَأَوْجَسَ فِي نَفْسِهِ خِيفَةً» (ترس در دلش افتاد) توصیف شده است.
جمعبندی و توضیح کامل ترس بر او مستولی شد
عبارت «ترس بر او مستولی شد» یک تعبیر اصطلاحی و ادبی در زبان فارسی است که ریشه در واژه عربی «استیلا» دارد. این عبارت زمانی به کار میرود که یک حس درونی مانند خوف یا وحشت، از حالت عادی فراتر رفته و مانند یک نیروی بیرونی، تمام اراده و روحیه فرد را تحت سیطره و کنترل خود درآورد.
از نظر ساختار زبانی، کلمه مستولی به معنای چیره و مسلط است و ترکیب آن با ترس، شدت و عمق نفوذ این حس را در کالبد انسان به تصویر میکشد. در متون کلاسیک و معاصر، این تعبیر برای نشان دادن اوج درماندگی یا غافلگیری انسان در برابر خطرات بزرگ استفاده میشود.