یعنی چه
واژهٔ مکظوم در لغت به معنی کسی است که دلش مالامال و پر از غم، اندوه یا خشم است اما آن احساس را درون خود حبس کرده و مهار میسازد؛ مانند مشک پر از آبی که دهانهاش را محکم بستهاند.
تلفظ
این کلمه به صورت فتح ميم، سکون کاف، ضم ظاء و واو کشیده تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، واژهٔ مکظوم به عنوان پاسخ ۵ حرفی برای مفاهیمی چون «غمگین»، «اندوهناک» یا «خشم فروخورده» کاربرد دارد.
به ترکی
در زبان ترکی برای رساندن مفهوم احساسات سرکوبشده یا غم درونریزیشده از این واژهها استفاده میشود.
به فارسی
از آنجا که این واژه ریشهٔ عربی دارد، در زبان فارسی اصیل با واژههایی مانند غمزده، دلتنگ، محزون و پژمان هممعنی و معادل است.
در قرآن
در قرآن کریم آمده است: «فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلَا تَكُنْ كَصَاحِبِ الْحُوتِ إِذْ نَادَىٰ وَهُوَ مَكْظُومٌ»؛ که به وضعیت حضرت یونس در شکم ماهی اشاره دارد که در اوج اندوه و دلتنگی پروردگارش را ندا داد.
نماد چیست
مکظوم در فرهنگ ادبی و دینی نماد تمثیلی انسانِ در تنگنا قرار گرفته و لبريز از اندوه عمیق درونى است که با وجود فشار روانی بالا، سکوت و تضرع به درگاه خدا را پیشه میکند.
جمعبندی و توضیح کامل مکظوم
واژهٔ «مکظوم» یک اسم مفعول عربی از ریشهٔ «کظم» است که به معنای بستن، مهار کردن و فروخوردن نفس یا احساسات متمایل است. این واژه در زبان و ادبیات فارسی به کسی اطلاق میشود که غیظ، خشم یا غم بزرگی در دل دارد اما راه بروز آن را بسته و در سکوتی سنگین به سر میبرد.
نمونهٔ بارز و شهود این کلمه در متون کهن و مذهبی، توصیف احوال حضرت یونس (ع) در شکم ماهی است که نشاندهندهٔ بالاترین حد تنهایی، فشار روحی و اندوه مهارشده در تاریکی مادی و معنوی است. بنابراین، مکظوم برخلاف کلمات سادهای چون غمگین، بار معناییِ «حبس و سرکوب احساسات» را نیز با خود حمل میکند.