یعنی چه
این اصطلاح فقهی و حقوقی به معنای گزینش طولانیترین زمان از میان دو مهلتِ مقرر است. کاربرد اصلی آن در تعیین مدت عده وفات زن باردار است؛ به این صورت که چنین زنی باید میان دو مدتِ «۴ ماه و ۱۰ روز» و «زمان وضع حمل»، هر کدام را که طولانیتر و دورتر است، به عنوان پایان عده خود قرار دهد تا احتیاط فقهی رعایت شود.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «بأَبعَدِ الأَجَلَین» است که از سه بخش حرف جر، اسم تفضیل و اسم تثنیه تشکیل شده است.
در جدول
در مسابقات و جداول شرح در متن، پاسخ این اصطلاح فقهی به صورت دوازده حرفی «بابعد الاجلين» ثبت میشود.
به انگلیسی
در متون حقوقی بینالمللی و اسلامی، برای انتقال مفهوم این قاعده از عباراتی استفاده میشود که انتخاب مدتِ مؤخر و طولانیتر را میرسانند.
به عربی
این عبارت اصالتاً عربی است و در متون فقه اسلامی به همین صورت یا به شکل «آخر الأجلین» و «أطول المدتین» به کار میرود.
به فارسی
معادل روان فارسی این اصطلاح حقوقی، «انتخاب دورترین زمان از میان دو مهلت مقرر» یا «ملاک قرار دادن طولانیترین زمان» است.
در قرآن
ترکیب عینیِ «بأبعد الاجلین» در متن قرآن کریم نیامده است. این اصطلاح در واقع یک فرمول استنباطی است که فقها از تلفیق و جمع میان آیه ۲۳۴ سوره بقره (تعیین عده وفات به مدت ۴ ماه و ۱۰ روز) و آیه ۴ سوره طلاق (تعیین عده زنان باردار تا زمان وضع حمل) به دست آوردهاند.
جمعبندی و توضیح کامل بابعد الاجلين
اصطلاح فقهی و حقوقی «بأبعد الاجلین» (یا ابعد الاجلین) در لغت به معنای انتخاب دورترین و طولانیترین زمان از میان دو مدتِ قانونی یا شرعیِ تعیینشده است. این قاعده بیشترین کاربرد را در تعیین تکلیف عده وفات زنان باردار دارد و بر اساس آن، زن باید هر کدام از دو زمانِ «وضع حمل» یا «گذشتن ۴ ماه و ۱۰ روز از فوت شوهر» را که طولانیتر باشد، ملاک پایان عده خود قرار دهد.
به عنوان مثال، اگر زنی یک روز پس از فوت همسرش زایمان کند، طبق این قاعده عده او تمام نمیشود و باید تا پایان ۴ ماه و ۱۰ روز صبر کند. برعکس، اگر در ابتدای بارداری باشد، با گذشت ۴ ماه و ۱۰ روز عدهاش منقضی نشده و باید تا زمان زایمان منتظر بماند. این فرمول در حقوق مدنی ایران (مانند ماده ۱۱۱۰) نیز وارد شده و نمادی از احتیاط مفرط حقوقی در احکام زوجیت است.