یعنی چه
مشفق در لغت به کسی گفته میشود که نسبت به دیگران مهربان و دلسوز است. در ریشه اصلی این واژه، مفهوم زیبایی نهفته است؛ یعنی محبتی که با نوعی بیم، نگرانی و مراقبت همراه باشد تا آسیبی به محبوب نرسد.
مترادف
واژههایی مانند دلسوز، شفیق، مهربان و خیرخواه نزدیکترین معانی را به این کلمه دارند.
در جدول
در جدولهای متقاطع، عبارت «کلمه مشفق» دقیقاً ۸ حرف دارد و پاسخ خودِ این ترکیب است. همچنین کلمات دلسوز، مهربان و شفیق نیز به عنوان پاسخهای جایگزین برای صفت مشفق شناخته میشوند.
به انگلیسی
برای انتقال حس دلسوزی و مهربانیِ همراه با مراقبت در زبان انگلیسی، از این واژهها استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی بسته به کاربرد، برای معنای مهربانی از صفاتی چون شفوق و عطوف، و برای معنای بیم و نگران از عذاب از کلماتی مثل خائف استفاده میشود.
به فارسی
برگردان خالص و روان این واژه در زبان فارسی «دلسوز»، «خیرخواه» و «بامحبت» است که بازگوکننده حس عمیقِ مراقبت و نگرانِ حالِ دیگری بودن است.
نماد چیست
این واژه در ادبیات و فرهنگ عامه نماد حیوانی یا گیاهی ندارد؛ اما از نظر معنوی و در ادبیات فارسی، ترکیبهایی مانند «پدر مشفق» یا «استاد مشفق» به عنوان مظهر و نماد عالیترین نوع دلسوزی، خیرخواهی و هدایتِ همراه با مسئولیت شناخته میشوند. همچنین در عرفان، نمادِ دل بیدار و مهدِ مراقبت اخلاقی است.
جمعبندی و توضیح کامل کلمه مشفق
واژه «مشفق» از ریشه عربی (شفق) گرفته شده و اسم فاعل از باب افعال است. این کلمه سیر معنایی بسیار جالبی دارد؛ در زبان فارسی عامه و متون ادبی، ما مشفق را به معنای فردی مهربان، دلسوز و خیرخواه میشناسیم که از روی محبت و صمیمیت دیگران را نصیحت و راهنمایی میکند و نگران سرنوشت آنهاست.
با این حال، در ریشه اصلی عربی و همچنین در کاربردهای قرآنی آن (مانند مشفقون)، این واژه به معنای «بیمناک، ترسان و هراسان» به کار رفته است. البته این ترس، یک ترس منفی یا بزدلانه نیست؛ بلکه ترسی آمیخته با احترام، عظمت و مراقبت اخلاقی است؛ یعنی انسانی که به دلیل ایمان و بیداریِ دل، دائم نگران و مراقب اعمال خود است تا از مسیر درست خارج نشود.
در یک جمعبندی کلی، مشفق بودن پیوند زیبایی میان دو مفهوم محبت و مسئولیت (بیم از آسیب دیدن محبوب) برقرار میکند. در ادبیات فارسی، این صفت بارها برای توصیف پدران، معلمان و راهنمایانِ راستین به کار رفته که دلسوزیِ بیشائبه خود را نثار دیگران میکنند.