یعنی چه
در باورهای سنتی و روایات عامیانه اسلامی، مار غاشیه ماری بسیار بزرگ، آتشین و وحشتناک در اعماق جهنم است که مأمور عذاب دادن گناهکاران بزرگ و بدعتگذاران است.
تلفظ
این ترکیب از واژه فارسی «مار» و کلمه عربی «غاشیه» ساخته شده و به صورت اضافه مضاف و مضافالیه تلفظ میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی معادل رسمی مستقیمی ندارد و برای انتقال مفهوم آن از عبارات توصیفی مرتبط با دوزخ یا رستاخیز استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی با استفاده از کلمات «حیّه» (مار) یا «ثعبان» (مار بزرگ) به همراه مضافالیه دوزخی توصیف میشود.
به فارسی
برگردانها و تعابیر روان فارسی این اصطلاح شامل «مار جهنم»، «مار دوزخ» و «مار قیامت» است که همگی اشاره به عقوبتهای آخرت دارند.
در قرآن
خودِ عبارت «مار غاشیه» در متن قرآن کریم وجود ندارد؛ اما واژه «الغاشية» نام سوره ۸۸ قرآن و به معنی پوشاننده (یکی از نامهای روز قیامت) است که بعدها در تفاسیر اسلامی مبنای تصویرسازی این مار قرار گرفت.
نماد چیست
این واژه نماد عقوبت سهمگین است و بیش از هر چیز در ضربالمثل معروف «از ترس عقرب جراره به مار غاشیه پناه میبرد» به عنوان کنایهای از پناه بردن از یک شرّ کوچکتر به یک مصیبت به مراتب هولناکتر کاربرد دارد.
جمعبندی و توضیح کامل مار غاشیه
ترکیب «مار غاشیه» یک اصطلاح ادبی-اعتقادی و عامیانه در فرهنگ اسلامی و فارسی است که ریشه مستقیم قرآنی ندارد؛ بلکه از واژه قرآنی «الغاشیه» به معنای قیامت فراگیر و توصیف تفسیری عذابهای جهنم الهام گرفته شده است. این موجود، ماری عظیم در اعماق دوزخ تصور میشود که گناهکاران را عقوبت میکند.
در فرهنگ و ادبیات فارسی، این اصطلاح بیشتر به واسطه ضربالمثلهای عامیانه زنده مانده است. کاربرد کنایی آن برای نشان دادن وضعیت عذابآور «بدتر از بد» است، جایی که انسان از ترس یک خطر بزرگ به خطری بسیار مهیبتر تن میدهد.