یعنی چه
این اصطلاح در ادبیات کهن فارسی به معنای بادهنوشی در نخستین ساعات صبح است. در گذشته رسم بوده که برخی در صبحدم شراب مینوشیدند که به آن صبوح یا صبوحی میگفتند و فعل آن را صبوحی ساختن، صبوحی کردن یا صبوحی زدن مینامیدند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه ترکیبی به صورت صَبوحی ساختَن (sabūhī sākhtan) است که از واژه عربی صبوح (منسوب به صبح) و مصدر فارسی ساختن ترکیب شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ دقیق این اصطلاح به صورت یک عبارت ده حرفی و به شکل «صبوحی ساختن» معین شده است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای انتقال مفهوم نوشیدن باده در آغاز روز از ترکیبهایی مانند morning drinking یا داشتن یک نوشیدنی بامدادی استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی فعل اِصْطِباح دقیقاً به معنی صبوحی ساختن و نوشیدن شراب در بامداد است که نقطه مقابل آن اِغْتِباق (نوشیدن در شب) قرار دارد.
در قرآن
خود ترکیب «صبوحی ساختن» یا واژه «صبوح» در قرآن کریم نیامده است؛ هرچند ریشه ثلاثی عربی آن یعنی «صبح» و مشتقاتی مانند الصبح، مصباح و اصباح بارها در آیات قرآنی استفاده شدهاند.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی و شعر کلاسیک فارسی (بهویژه در اشعار حافظ و خاقانی)، صبوحی ساختن نمادی از بیداری دل، غنیمت شمردن وقت، طهارت باطنی و دریافت فیوضات و انوار الهی در آغاز روز است که با از خود بیخود شدن سالک همراه میشود.
جمعبندی و توضیح کامل صبوحی ساختن
اصطلاح «صبوحی ساختن» از تعابیر کهن و ادبی در زبان فارسی است که در اصل به معنای بادهنوشی و نوشیدن شراب در نخستین ساعات بامداد بوده است. این ترکیب از واژه عربی صبوح (به معنی شراب صبحگاهی) و مصدر فارسی ساختن تشکیل شده و در تقابل با اصطلاح «غبوق ساختن» یعنی شرابخواری در شب و شامگاه قرار میگیرد.
در شعر عرفانی و ادبیات سبک عراقی، به ویژه در دیوان حافظ، این اصطلاح معنای مادی خود را از دست داده و به یک رمز عرفانی تبدیل شده است. در این سیاق، صبوحی ساختن به معنای بیداری روح، سرمستی از عشق الهی و غنیمت شمردن سحرگاه برای کسب فیوضات و تجلیات ربانی است.