یعنی چه
در متون اوستایی، این واژه به کسی اطلاق میشود که زندگی خود را بر پایهٔ «اَشَه» (راستی، پاکی و نظم کیهانی) بنا کرده است. این مفهوم هم شامل اخلاق فردی (پرهیزکاری) و هم شامل هماهنگی با نظام آفرینش است. وقتی برای انسانها به کار میرود به معنای پرهیزکار و نیکوکار است و هرگاه برای اهورامزدا و ایزدان استفاده شود، معنای مقدس و پاک دارد.
تلفظ
این واژه در زبان اوستایی به صورت اَشَوَن (ašavan) خوانده میشده که از ریشهٔ «اَشَه» به همراه پسوند دارندگی ساخته شده است. در فارسی میانه به صورت اَهلَو یا اَرداو و در گویشهای بعدی به صورت اَشون دگرگون شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف، خودِ ترکیب «اشون در اوستا» با ۱۱ حرف یا کلمات مترادفی چون «اشاون»، «راستکردار» و «پارسا» است.
به انگلیسی
در ترجمهٔ متون ایرانشناسی و اوستایی به انگلیسی، از واژههایی استفاده میشود که مفهوم پایبندی به حقیقت، تقدس و ایمان اخلاقی را بسازند.
به فارسی
معادلهای دقیق این واژه در زبان فارسی امروزی شامل راستکردار، درستکار، پاک، پرهیزکار، متقی و اهل حق است که همگی مفهوم کلیدی پایبندی به حقیقت و نظام اخلاقی را میرسانند.
نماد چیست
در جهانبینی اوستایی، اشونان (پیروان راستی) پیوند عمیقی با نور و آتش دارند. آتش مظهر پاکی، گرما، سرکوبکنندهٔ تاریکی و نماد زمینیِ امشاسپند اردیبهشت (مظهر بهترین راستی) است. از این رو، فردِ اشون نمادِ ایستادگی در جبههٔ روشنایی و حقیقت در برابر آشوب و دروغ است.
جمعبندی و توضیح کامل اشون در اوستا
واژهٔ «اشون» یا «اشاون» یکی از بنیادیترین مفاهیم الهیات و اخلاق در اوستا و آیین زرتشتی است. این واژه از ریشهٔ «اَشَه» (Aša) به معنی نظم، حقیقت و راستی ساخته شده و به معنای «دارنده و پیرو راستی» است. فرد اشون کسی است که با کردار، گفتار و پندار نیک خود، هماهنگ با نظم کیهانی و الهی جهان رفتار میکند و در جبههٔ نور و اهورامزدا قرار میگیرد.
در نقطهٔ مقابلِ این مفهوم، واژهٔ «دْرِگْوَنْت» یا «دروند» قرار دارد که به معنای پیرو دروغ، آشوب و تاریکی است. نبرد میان این دو مفهوم، زیربنای جهانبینی اخلاقی متون باستانی ایران را تشکیل میدهد؛ جایی که انسان با گزینش راهِ اشه، به مرتبهٔ پارسایی و پاکی میرسد.
این واژه گرچه اصطلاحی خاص در فرهنگ اساطیری و دینی ایران باستان است، اما از نظر ارزشهای اخلاقی و انسانی، قرابت معنایی بسیار نزدیکی با مفاهیمی همچون صدیقین، صالحین و متقین در فرهنگهای بعدی دارد و بازتابدهندهٔ ستایش همیشگی راستگویی و درستکاری در میان ایرانیان است.