یعنی چه
مهره تسبیح به هر یک از دانههای گرد و سوراخداری از جنس گل، سنگ، چوب، یا شیشه گفته میشود که به رشته کشیده شدهاند و برای شمارش ذکرها و مناجات به کار میروند. در لغتنامه دهخدا ذکر شده که استفاده از خودِ واژه تسبیح به معنای این مهرهها یک غلط مشهور است، چرا که نام اصلی این شیء در عربی سُبحه است و تسبیح در اصل یعنی سبحانالله گفتن.
تلفظ
این ترکیب به صورت «مُهرِهْ یِ تَسْبیحْ» تلفظ میشود. واژه اول دارای ضمه در م و سکون در ه است و واژه دوم با فتح ت و سکون س خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این راهنما دقیقاً ۹ حرف دارد که همان «مهره تسبیح» است. همچنین کلماتی مانند سبحه یا دانه تسبیح نیز به عنوان جایگزین استفاده میشوند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به هر کدام از این دانهها از عبارات Prayer bead یا Rosary bead استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی به دانههای تسبیح «خرزة السُّبحة» میگویند و به کل آن مسبحة یا سُبحة اطلاق میشود.
به فارسی
معادلها و مترادفهای فارسی این واژه شامل دانه تسبیح، سبحه، حبه، مهره ذکر و واژه پیشنهادی شمارافزار است. واژه مهره ریشه در پارسی میانه (muhrag) دارد.
نماد چیست
مهره تسبیح یادآور ذکر، آرامش ذهن و تمرکز معنوی است. این شیء نماد تکرار ذکر، اتصال قلبی به خدا، طاعت و بندگی، نظم در نیایش و پیوستگی کثرت در وحدت (اتصال دانههای متعدد به یک رشته واحد) است. در ادبیات فارسی گاهی کنایه از سالوس و زهد ریایی نیز بوده است.
جمعبندی و توضیح کامل مهره تسبیح
مهره تسبیح در فرهنگ اسلامی و سنتی ابزاری ارزشمند برای تمرکز و شمارش اذکار است. هر چند خود این شیء در صدر اسلام به شکل امروزی وجود نداشته و بیشتر از انگشتان یا سنگریزهها استفاده میشده، اما به مرور زمان به بخشی جداییناپذیر از آداب عبادی تبدیل شده است.
از نظر واژهشناسی، ترکیب مهره تسبیح از یک واژه اصیل ایرانی (مهره) و یک واژه عربی (تسبیح) ساخته شده است. این ابزار فرای کاربرد ساختاریاش، در ادبیات عرفانی و نمادشناسی فرهنگی نشاندهنده پیوند دانههای پراکنده به یک ریسمان واحد معنوی و یادآور تداوم ذکر حق است.