یعنی چه
این عبارت ترکیبی عربی و قرآنی است که به فردی اشاره دارد که سهم، قسمت، یا بخت بسیار بزرگی در زندگی به او اعطا شده است. این بهره میتواند مادی (مانند ثروت و جاه) یا معنوی (مانند ایمان، صبر و فضایل اخلاقی) باشد.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت «بِ ذو حَظٍّ عَظیم» (bi zū hazzin 'azīm) است که حرف «ب» در ابتدای آن میتواند حرف جر یا ناشی از اشتباه نگارشی در چسبیدن به کلمه اصلی باشد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به مادی یا معنوی بودن سیاق متن، از ترکیباتی که به برخورداری از شانس، ثروت یا مواهب بزرگ اشاره دارند استفاده میشود.
به عربی
این عبارت خود ریشه و ساختار کاملاً عربی دارد و فصیحترین شکل آن در متون قرآنی و ادبی به کار رفته است.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای رساندن این مفهوم از کلمات وامگرفته از عربی مانند «nasip» در کنار صفات ترکی استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این ترکیب در ادبیات شامل واژگانی چون سعادتمند، کامیاب، بلندبخت، و برخوردار از مواهب فراوان است که بسته به موقعیت کلام به کار میروند.
در قرآن
این ترکیب دو بار در قرآن آمده است: یکبار در سوره قصص آیه ۷۹ درباره ثروت کلان قارون از دیدگاه دنیاطلبان («إِنَّهُ لَذُو حَظِّ عَظِيمٍ»)، و بار دیگر در سوره فصلت آیه ۳۵ در ستایش انسانهای صبور و بافضیلت که به مقام والای اخلاقی رسیدهاند.
جمعبندی و توضیح کامل بذو حظ عظيم
عبارت «بذو حظ عظیم» (که شکل استاندارد و بدون حرف جر آن «ذو حظ عظیم» است) یک اصطلاح توصیفی قرآنی و عربی است که به معنای دارندهٔ سهم، نصیب و بخت بسیار بزرگ در زندگی میباشد. ریشه این کلام از سه بخش «ذو» (صاحب)، «حظ» (بهره و قسمت) و «عظیم» (بزرگ) تشکیل شده است و در زبان و ادبیات فارسی برای اشاره به افراد بسیار خوشاقبال یا کسانی که از مواهب ویژهای برخوردارند استفاده میشود.
نکته جالب توجه در خصوص این عبارت، کاربرد دوگانه و عمیق آن در قرآن کریم است. این اصطلاح هم برای توصیف مادیات و ثروت فانی دنیا (در ماجرای قارون) به کار رفته و هم به عنوان بالاترین درجه کمال انسانی، ایمان و صبر (در سوره فصلت) بیان شده است؛ از این رو مفهوم آن میتواند از ثروت ظاهری تا سعادت و کرامت نفسانی پایداری را در بر گیرد.