یعنی چه
خمیدگی، ناپایداری و تغییر شکل ناگهانیِ ساختاری یک عضو سازهای (مانند ستون یا مهاربند) تحت بار فشاری است؛ در شرایطی که تنشهای ایجادشده از حد کشسانی (الاستیک) فراتر رفته و ماده وارد محدوده تغییر شکل دائمی یا پلاستیک شده باشد. این واژه یک اصطلاح معمولی و کلاسیک در مهندسی است و تعریف مشخصی دارد.
تلفظ
تلفظ این عبارت به صورت «کَ مانِشِ نا کِش سان» (kamāneš-e nā-kešsān) است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این پدیده مهندسی و مقاومت مصالح «کمانش ناکشسان» است که دقیقاً ۱۲ حرف دارد.
به انگلیسی
در متون علمی و مهندسی جهان، این پدیده دقیقاً با اصطلاح Inelastic buckling شناخته میشود.
به فارسی
معادلهای دیگر این واژه در زبان فارسی فنی شامل «کمانش غیرکشسان»، «کمانش غیرارتجاعی»، «کمانش غیرالاستیک» و در برخی متون با کمی تفاوت مفهومی «کمانش پلاستیک» است.
نماد چیست
در فرمولهای مهندسی مکانیک و عمران، خود پدیده نماد واحدی ندارد اما تنش کمانش ناکشسان معمولاً با $\sigma_{cr}$، بار بحرانی آن با $P_{cr}$ و ضریب لاغری ستون در این حالت با نماد $\lambda$ (لاندا) نمایش داده میشود. این پدیده نماد ناتوانی سازه در تحمل بار فشاری و ورود به ناحیه تغییر شکل دائمی است.
جمعبندی و توضیح کامل کمانش ناکشسان
کمانش ناکشسان (Inelastic Buckling) یکی از مفاهیم کلیدی و بسیار مهم در مهندسی سازه، زلزله و مکانیک جامدات است. زمانی که یک عضو فشاری مانند ستون، مهاربند یا پوسته تحت بار تراکمی قرار میگیرد، اگر قبل از رسیدن به حد تسلیم ماده خم شود، دچار کمانش کشسان شده است. اما اگر ستون ضخیمتر یا صلبتر باشد، ابتدا ماده تشکیلدهنده آن از حد کشسانی عبور کرده، وارد رفتار پلاستیک (مومسان) میشود و سپس در این وضعیت ناپایدار شده و میشکند که به این پدیده کمانش ناکشسان میگویند.
این اصطلاح کاملاً علمی و نوواژه بوده و از ترکیب دو واژه مصوب فرهنگستان یعنی «کمانش» (حالت کمانشکل شدن) و «ناکشسان» (غیرالاستیک) ساخته شده است. بررسی بار بحرانی در این نوع کمانش برای طراحی ایمن ساختمانها، پلها و سازههای فلزی حیاتی است، زیرا وقوع آن معمولاً به معنای خرابی پیشرونده و ناتوانی کامل عضو در تحمل بارهای ثقلی یا جانبی خواهد بود.