یعنی چه
«ابرقلس» واژه لغوی یا معنایی در زبان فارسی نیست، بلکه شکلِ معرّب (عربیشده) نام خاص یونانی «پروکلوس» (Proclus) است. او از فیلسوفان بزرگ مکتب نوافلاطونی آتن در قرن پنجم میلادی بود که آثار و اندیشههایش تأثیر زیادی بر فلسفه اسلامی و فلاسفه مسلمان داشته است.
تلفظ
این واژه در متون کهن و نسخههای خطی فلسفی به صورتهای «اَبرَقُلس» یا «اِبرِقِلِس» اعرابگذاری شده که ترجیحاً بر اساس ریشه یونانی آن تلفظ میگردد.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، پاسخ به عنوان فیلسوف یونانی معرب یا نام دیگر پروکلوس، واژه «ابرقلس» با ۶ حرف است.
به انگلیسی
نام این فیلسوف در زبان انگلیسی و لاتین Proclus نوشته میشود و گاهی برای تمایز او را Proclus Diadochus یا Proclus the Successor مینامند.
به فارسی
معادل فارسی یا صورت اصلی و امروزی این نام در زبان فارسی، همان «پروکلوس» است که مستقیماً از ریشه یونانی آن گرفته شده است.
نماد چیست
این واژه نماد مفهوم یا مظهر معنایی خاصی نیست، بلکه در تاریخ فلسفه اشاره به شخصِ این فیلسوف، آراء او در باب قدم عالم، و مظهر انتقال فلسفه یونان باستان به جهان اسلام دارد.
جمعبندی و توضیح کامل ابرقلس
واژه «ابرقلس» یک واژه اصیل لغوی در زبان فارسی یا عربی نیست و در فرهنگهای لغت عام مانند دهخدا و معین به عنوان واژه معنایی ثبت نشده است. این کلمه در واقع شکل معرب و تغییریافته نام «پروکلوس» (Proclus)، فیلسوف نامدار نوافلاطونی یونان باستان (۴۱۲–۴۸۵ میلادی) است که در ترجمههای اولیه متون فلسفی یونانی به عربی در دوران نهضت ترجمه به این صورت ضبط شده است.
در متون کهن فلسفه اسلامی، از این فیلسوف با نامهایی چون ابرقلس، برقلس، برقلیس و فورقلس یاد شده است. اندیشههای او بهویژه در زمینه الهیات و فلسفه افلاطونی تأثیر عمیقی بر شکلگیری دیدگاههای فلاسفه مسلمان داشته و به همین دلیل شناخت نام معرب او برای پژوهشگران متون قدیمی اهمیت دارد.