یعنی چه
عبارت کشف المراد در لغت به معنای هویدا ساختن مراد، خواست قلبی یا مقصود سخن است. در اصطلاح علمی و دینی، این عبارت نام یکی از مهمترین و معتبرترین کتابهای کلامی شیعه به قلم علامه حلی است که در آن به تبیین و شرح عقاید اسلامی پرداخته شده است. از آنجا که این واژه یک ترکیب کلاسیک و علمی است، تعریف دقیق آن بر روشنگری هدف و مقصود دلالت دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب مضاف و مضافالیه عربی به صورت «کَشْفُلْ مَراد» است که در آن حرف شین ساکن، فاء مکسور یا مضموم (در حالت ترکیبی) و م در کلمه مراد دارای فتحه است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این عبارت معمولاً به عنوان پاسخ سؤالاتی نظیر «کتاب کلامی معروف علامه حلی»، «شرح تجرید الاعتقاد خواجه نصیر» یا لغت کنایهای از «پردهبرداری از مقصود» ظاهر میشود و دقیقاً ۹ حرف دارد.
به انگلیسی
در متون تخصصی و ترجمههای انگلیسی، این اصطلاح با توجه به سیاق متن به صورت علمی یا تحتاللفظی برگردانده میشود.
به فارسی
معادلهای روان فارسی این ترکیب شامل واژههایی چون «پاسخ روشن»، «نمایان کردن خواسته»، «پردهبرداری از هدف» و «توضیح مرام» است که همگی مفهوم ابهامزدایی از یک نیت یا متن را میرسانند.
در قرآن
ترکیب عینی «کشف المراد» در متن قرآن کریم وجود ندارد. با این حال، ریشههای ثلاثی آن به وفور دیده میشوند؛ برای نمونه واژه «کشف» در آیه ۱۲ سوره یونس به صورت «فَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُ ضُرَّهُ» (پس چون گرفتاریاش را برطرف کردیم) و ریشه «اراده/مراد» در آیات مربوط به مشیت و خواست الهی آمده است.
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی و حوزوی، این عبارت نماد روشنگری عقاید، گرهگشایی از متنهای پیچیده فلسفی و رسیدن از ظاهر به باطن معنا است. این عنوان یادآور پیوند علمی میان خواجه نصیرالدین طوسی (نویسنده متن اصلی) و علامه حلی (شارح آن) برای فهم دقیق اصول دین است.
جمعبندی و توضیح کامل کشف المراد
عبارت «کشفالمراد» یک ترکیب اضافه عربی با ریشههای «کشف» (پردهبرداری) و «اراده» (خواستن) است که در زبان و ادبیات فارسی جایگاه ویژهای دارد. معنای لغوی آن آشکار ساختن مقصود قلبی یا تبیین اهداف پنهان در یک کلام است که مایه ابهامزدایی و وضوح در فهم میشود.
شهرت اصطلاحی این واژه به کتاب ارزشمند کلامی «کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد» اثر علامه حلی بازمیگردد. او در این اثر با تشریح عبارات فشرده خواجه نصیرالدین طوسی، نمادی از گرهگشایی متون پیچیده فلسفی و تبیین روشن عقاید شیعه را به یادگار گذاشت؛ به طوری که امروزه این نام در ادبیات دینی همواره با روشنبینی علمی مترادف است.