یعنی چه
در اصطلاح تاریخ و کلام اسلامی، «غلات شیعه» (یا غالیان) به افراد یا فرقههایی گفته میشود که در حق پیامبر (ص) یا امامان معصوم (ع) — بهویژه امام علی (ع) — دچار افراط شدید شده و برای آنها مقامات مافوق بشری مانند الوهیت (خدایی)، حلول روح خدا در آنها، شرکت در رازقیت و خالقیت قائل بودند. ائمهٔ شیعه همواره به شدت این جریانها را تکفیر و از آنها اعلام بیزاری کردهاند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «غُلات» (با ضمه حرف غین) است که جمع کلمهٔ «غالی» به معنی تجاوزکننده از حد و مرز میباشد.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف مشخص میشود. پاسخ اصلی و دقیق «غلات شیعه» دارای ۸ حرف است.
به انگلیسی
در متون تخصصی انگلیسی، از واژه اصطلاحی Ghulat یا عبارات توصیفی برای رساندن مفهوم جریانهای غلوکننده استفاده میشود.
به عربی
این اصطلاح ریشه در زبان عربی دارد و در متون کلامی و تاریخی اسلامی به همین صورت به کار میرود.
در قرآن
خود واژهٔ «غُلات» در قرآن نیامده است، اما فعل و مصدر ریشهٔ آن در نهی از افراط دینی (دربارهٔ اهل کتاب و حضرت عیسی) صراحتاً به کار رفته است؛ مانند آیه ۱۷۱ سوره نساء: «یا أَهْلَ الْکِتابِ لا تَغْلُوا فی دینِکُمْ» (ای اهل کتاب، در دین خود غلوّ و افراط نکنید).
نماد چیست
غلات فرقهٔ واحدی با پرچم یا نماد تصویری مشخص نبودند، بلکه جریانی فکری-سیاسی متشکل از دهها فرقهٔ پراکنده بودند. شاخصه و نماد فکری آنها، عقایدی چون «تناسخ ارواح»، «حلول» و «اباحیگری» (مانند اسقاط تکالیف شرعی مثل نماز و روزه با توجیهِ صرفِ شناخت امام) بوده است.
جمعبندی و توضیح کامل غلات شیعه
اصطلاح «غلات شیعه» به مجموعهای از فرقهها و جریانهای افراطی در تاریخ اسلام اشاره دارد که با ادعای دوستی و محبت اهل بیت (ع)، از مرزهای اعتقادی مشروع فراتر رفته و مقامات الهی یا نبوت را به ائمه نسبت میدادند. این جریانها که شامل فرقههایی چون خطابیه و سبئیه میشدند، همواره مورد طرد، تکفیر و لعن صریح امامان شیعه قرار داشتند.
از نظر تبارشناسی، ریشه این واژه به معنی بالا رفتن و تجاوز از حد است. در تضاد با جریان غلات، مفهوم «مقصره» قرار دارد که در شناخت فضایل حقیقی ائمه کوتاهی میکردند، در حالی که شیعیان امامیه معتدل همواره راه توازن و اعتدال را پیش گرفتهاند.
بررسی عقاید غلات نشان میدهد که آنها علاوه بر غلو در جایگاه انسانها، به باورهایی نظیر حلول، تناسخ ارواح و اسقاط تکالیف شرعی (اباحیگری) روی میآوردند که کاملاً با اصول توحیدی و فقهی اسلام در تضاد بوده است.