یعنی چه
عرقوب در اصل به معنای پی یا عصب ضخیم و ستبری است که در پشت پاشنه پا قرار دارد و همان وتر آشیل در انسان یا مفصل خرگوشی در چهارپایان محسوب میشود. در معنای مجازی نیز به مسیرهای پرپیچوخم کوهستان یا کنایه از سختیها و دشواریهای امور (عراقِیبُ الأمور) گفته میشود. همچنین به دلیل یک داستان تاریخی، به افراد بسیار بدقول و خلفوعدهکننده نیز اطلاق میگردد.
تلفظ
این واژه به صورت عُرقوب (عُـرْقُـوب) تلفظ میشود. شکل جمع آن نیز در زبان عربی «عراقيب» است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی، کلمه عرقوب به عنوان پاسخ طراحان برای راهنمای «پی پشت پاشنه پا» یا «نماد بدقولی در ادبیات» استفاده میشود که دقیقاً ۵ حرف دارد.
به عربی
این کلمه ریشه اصیل سامی و عربی دارد و در کالبدشناسی زبان عربی برای اشاره به زردپی پاشنه به کار میرود.
به فارسی
معادلهای دقیق کلمه عرقوب در زبان فارسی شامل «پی پشت پا»، «زردپی پاشنه» و در اصطلاحات پزشکی مدرن «وتر آشیل» است.
در قرآن
این واژه به صورت مستقیم یا غیرمستقیم در آیات قرآن کریم به کار نرفته است و یک کلمه با کاربرد آناتومیک، لغوی و فرهنگی در زبان عربی به شمار میرود.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات، عرقوب نماد «بدقولی شدید» است. این نماد از شخصی تاریخی به همین نام از قوم عمالقه گرفته شده که هر بار به برادرش وعده میداد محصول نخل را به او میدهد، اما در نهایت شبانه محصول را چید و رفت. اصطلاح «مواعید عرقوب» در ادبیات به معنای وعدههای پوچ و دروغین است.
جمعبندی و توضیح کامل عرقوب
واژه «عرقوب» در اصل یک اصطلاح کالبدشناسی (آناتومیک) عربی به معنای زردپی و پی ضخیم پشت پاشنه پا یا همان تاندون آشیل است. این واژه در چهارپایان نیز به مفصل پشت ساق پا اطلاق میشود و در کاربردهای ثانویه لغوی، به راههای باریک، سخت و پرپیچخم کوهستانی نیز عرقوب میگویند.
شهرت عمده این واژه در ادبیات فارسی و عربی، به جنبه نمادین و ضربالمثل معروف آن بازمیگردد. عرقوب نام شخص بدعهدی در تاریخ بوده که وعدههای دروغین او به نخلستانش معروف شد. به همین جهت، اصطلاح «وعده عرقوبی» در شعر و ادب فارسی به عنوان کنایه و نمادی از بدقولی افراطی، وعده سر خرمن و سخنان دروغین به کار میرود.