یعنی چه
حب سلاطین (حبّ السلاطین) در اصطلاح پزشکی کهن و عطاری، به دانههای گیاهی دارویی و بسیار سمی از خانوادهٔ فرفریون (با نام علمی Croton tiglium) گفته میشود. این دانه مسهل بسیار شدیدی است و در گذشته برای تخلیه فوری روده یا درمان برخی بیماریهای خاص با دوز بسیار اندک و تحت نظر پزشکان طب سنتی استفاده میشده است. علت این نامگذاری این بوده که چون اثر آن بسیار سریع و قوی بود و نیازی به جوشاندن یا مصرف حجم زیادی از دارو نداشت، برای پادشاهان و بزرگانی که حوصله داروهای بدمزه و طولانیمدت را نداشتند، تجویز میشد.
تلفظ
این ترکیب در زبان فارسی به صورت «حَبِ سلاطین» تلفظ میشود. واژه «حَب» به معنای دانه یا قرص دارویی و «سلاطین» جمع مکسر سلطان به معنای پادشاهان است.
در جدول
پاسخ مدخل «حب سلاطین» در جدول یک کلمه ۸ حرفی است. همچنین از مترادفهای آن مانند «دند»، «حب خطایی» و «جمالگوتا» نیز در جدولهای کلمات متقاطع استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این دانه دارویی از نام علمی آن یعنی Croton tiglium یا اصطلاحات توصیفی مانند Purging croton و Croton seeds استفاده میشود.
به فارسی
معنی تحتاللفظی این ترکیب عربی در فارسی «دانه پادشاهان» یا «قرص شاهان» است. در متون کهن فارسی و پزشکی سنتی ایران، این دارو با نامهای دیگری نظیر «دَند» و «کرچک هندی» نیز شناخته میشود.
در قرآن
ترکیب «حب سلاطین» در متن قرآن کریم وجود ندارد و اصطلاحی کاملاً طبی و لغوی است. با این حال، تکواژههای سازنده آن یعنی «حَبّ» (به معنی دانه) و «سلطان» (به معنی قدرت و حجت) به صورت جداگانه در آیات مختلف قرآن (مانند آیه ۹۵ سوره انعام برای حبّ) به کار رفتهاند.
نماد چیست
این واژه جنبه نمادین اسطورهای یا ادبی خاصی در فرهنگ عامه ندارد، اما در متون کهن گاهی به عنوان نماد و استعارهای از یک داروی بسیار قوی، اثرگذار، فوری و ممتاز که مخصوص بزرگان و افراد کمحوصله است، یاد میشود.
جمعبندی و توضیح کامل حب سلاطین
حب سلاطین یک ترکیب اضافه عربی به معنای «دانه پادشاهان» است که از دیرباز وارد ادبیات پزشکی و عطاری ایران شده است. این اصطلاح اشاره به بذر گیاهی از تیره فرفریون دارد که به دلیل خواص مسهلی فوقالعاده شدید و سریعش، بدون نیاز به فرآیندهای پیچیده یا مصرف طولانیمدت، به پادشاهان و امرای وقت تجویز میشده است تا در سریعترین زمان ممکن اثر کند.
در متون طب سنتی و واژهنامههای کهن، این ماده دارویی با نامهای دیگری همچون «دند»، «حب خطایی» و «جمالگوتا» نیز شناخته میشود. با وجود کاربردهای درمانی آن در گذشته برای پاکسازی روده یا درمان مشکلات مفاصل، این دانه بهشدت سمی و خطرناک است و مصرف خودسرانه آن میتواند عوارض مرگباری داشته باشد.
این واژه امروزه بیشتر در حل جداول کلمات متقاطع، متون ادبی قدیمی و اصطلاحات تخصصی گیاهشناسی و طب سنتی کاربرد دارد و فاقد ریشه قرآنی مستقیم یا کاربرد در فضای مدرن و دیجیتال است.