یعنی چه
این ترکیب از دو واژه عربی تشکیل شده است: «غلبه» به معنی چیرگی، پیروزی و تسلط، و «کثرت» به معنی زیادی، فراوانی و انبوهی. در اصطلاح علمی، ادبی و فقهی نیز به فراوانی بیش از حد مصادیق یا کاربرد زیاد یک لفظ اشاره دارد که باعث میشود آن معنا بر ذهن چیره شود (مانند عَلَم بالغلبه).
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت [غَلَبِه وَ کَثرَت] است.
در جدول
در معماها و جداول کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف خواسته شده مشخص میشود که خود اصطلاح ۹ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به سیاق متن از ترکیب واژههای نشاندهنده تسلط (Predominance/Preponderance) و فراوانی (Plurality/Abundance) استفاده میشود.
به عربی
این ترکیب ریشه کاملاً عربی دارد و در متون عربی نیز به همین صورت به کار میرود.
در قرآن
خودِ ترکیبِ دقیق «غلبه و کثرت» به صورت یکجا در متن قرآن نیامده است و بیشتر یک اصطلاح تفسیری، ادبی و فقهی است. با این حال، ریشههای این دو کلمه در تقابل با یکدیگر در آیات قرآن دیده میشوند؛ معروفترین نمونه آیه ۲۴۹ سوره بقره است که میفرماید: «...کَمْ مِنْ فِئَةٍ قَلِیلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً کَثِیرَةً بِإِذْنِ اللَّهِ...» (چه بسیار گروههای کوچکی که به فرمان خدا بر گروههای انبوه پیروز شدند).
جمعبندی و توضیح کامل غلبه و کثرت
عبارت «غلبه و کثرت» یک ترکیب اصطلاحی واژگانی متشکل از دو ریشه عربی است که در زبان فارسی کاربرد ادبی، دینی و فقهی دارد. این اصطلاح بیانگر حالتی است که در آن یک پدیده، معنا یا گروه نه تنها از نظر قدرت و نفوذ برتری دارد (غلبه)، بلکه از نظر تعداد، فراوانی و آمار نیز در اکثریت مطلق قرار دارد (کثرت).
در علوم بلاغی، اصول فقه و نحو، این عبارت زمانی به کار میرود که فراوانی استفاده از یک لفظ یا شیوع یک مصداق به قدری زیاد باشد که ذهن مخاطب به محض شنیدن، مستقیماً و به طور غالب به سمت آن معنای رایج هدایت شود. در متون عرفانی و فلسفی نیز گاهی به عنوان نمادی از جهان مادی و کثرت شهود در برابر مفهوم وحدت استفاده میشود.