یعنی چه
واژه مَطْرُوف در لغتشناسی عربی و فارسی به چند معنای دقیق به کار میرود؛ نخست چشمی که به دلیل ضربه یا عارضهای دچار آسیب و قرمزی شده است، دوم مال یا دارایی نو و شگفتانگیزی که تازه خریداری شده باشد، و سوم به مجاز، فردی که چشم از همسر خود فرو بسته و به دیگران نگاه میکند یا نگاهش به نقطهای معطوف و خیره مانده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت مَطْرُوف (فَتحه بر روی میم، سکون روی طاء و ضمّه روی راء) است.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، واژه مطروف به عنوان پاسخ ۵ حرفی برای راهنماهایی چون «چشم آسیبدیده»، «مال تازه خریداری شده» یا «شخص خیرهشده و مجذوب» کاربرد دارد.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، معادلهای انگلیسی آن برای معنای پزشکی/فیزیکی Injured eye، برای معنای مادی Newly acquired property و برای معنای ادبی-روانشناختی Fixated یا Captivated است.
به عربی
این واژه خود ریشه اصیل عربی دارد و اسم مفعول از ماده «ط ر ف» است که در متون عربی به همین صورت یا با معادلهای دقیقتر بافتی استفاده میشود.
به فارسی
برگردانها و برابرهای دقیق فارسی این واژه شامل «چشمزده» (در معنای آسیبدیده)، «نویافته/نوخرید» (در معنای کالا)، و «دلبسته» یا «چشمگردان» (در معنای انسانی) است.
در قرآن
عین واژه «مطروف» در متن قرآن کریم به کار نرفته است؛ با این حال، همخانوادههای مستقیمی از ریشه آن مانند «طَرْف» در آیاتی همچون «قَاصِرَاتُ الطَّرْفِ» (زنانی که چشم از بیگانگان میپوشانند) و «لَا یَرْتَدُّ إِلَیْهِمْ طَرْفُهُمْ» (نگاهشان به آنها بازنمیگردد) دیده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل مطروف
واژه «مطروف» یک وامواژه کهن و ادبی با ریشه عربی (ط ر ف) است که دایره معنایی جالب و متعددی دارد. در لغتشناسی سنتی، این کلمه هم به جنبههای مادی و فیزیکی مثل چشمی که صدمه دیده یا مال و کالایی که تازه و نو است اشاره دارد، و هم در بستر رفتاری و عاطفی، به انسان چشمچران یا فردی که نگاهش به طور کامل جذب و شیفته یک سو شده، اطلاق میگردد.
اگرچه این کلمه در زبان روزمره فارسی کاربرد مدرن و مداومی ندارد، اما در متون کهن، لغتنامههای معتبر نظیر دهخدا و معین، و همچنین به عنوان یک واژه چالشی در جدولهای کلمات متقاطع، به دلیل داشتن ساختار دقیق هجایی و معانی متمایز، همواره مورد توجه قرار میگیرد.