یعنی چه
این اصطلاح به مجموعه کتابها، روشها و رویکردهای تفسیری قرآن کریم اشاره دارد که در قرن چهاردهم هجری قمری (مصادف با اواخر قرن ۱۹ و قرن ۲۰ میلادی) تالیف شدهاند. این تفاسیر با ویژگیهایی چون خرافهزدایی، گرایشهای اجتماعی، هدایتی، عقلگرایی و پاسخ به شبهات روز شناخته میشوند.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت ترکیبی به صورت «تَفاسیرِ قَرْنِ چَهارْدَهُم» (tafāsīr-e qarn-e cahārdahom) است.
در جدول
در مسابقات و جداول کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت دقیقاً خود کلمه «تفاسیر قرن چهاردهم» با ۱۶ حرف است.
به فارسی
این عبارت یک ترکیب وصفی و مضافالیهی فارسی-عربی است که معادلهای روانی چون «تفسیرهای سده چهاردهم هجری»، «تفاسیر معاصر قرآن» و «تحولات تفسیرنگاری مدرن» دارد.
در قرآن
خود این ترکیب خاص در قرآن وجود ندارد، زیرا اصطلاحی علمی و تاریخی است. با این حال، ریشه کلمه «تفسیر» تنها یکبار در قرآن کریم در آیه ۳۳ سوره فرقان به کار رفته است: «وَلَا يَأْتُونَكَ بِمَثَلٍ إِلَّا جِئْنَاكَ بِالْحَقِّ وَأَحْسَنَ تَفْسِيرًا».
نماد چیست
در مطالعات اسلامی، این اصطلاح نماد بارز نواندیشی دینی، پویایی کلام اسلامی، بازگشت به قرآن برای حل مسائل جامعه معاصر و آشتی میان دین، عقل و علم در دوران جدید به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل تفاسیر قرن چهاردهم
عبارت «تفاسیر قرن چهاردهم» به دورانی طلایی و تحولآفرین در تاریخ تفسیر قرآن کریم اشاره دارد که همزمان با مواجهه جهان اسلام با مدرنیته و بیداری اسلامی شکل گرفت. در این سده، مفسران بزرگ شیعه و اهل سنت با تغییر رویکرد از تفسیرهای صرفاً ادبی، نقلی و کلاسیک، به سمت تفسیرهای عقلگرا، هدایتی و اجتماعی حرکت کردند تا بتوانند پاسخگوی نیازها و شبهات انسان معاصر باشند.
از شاخصترین نمونههای این دوره میتوان به تفسیر ارزشمند «المیزان فی تفسیر القرآن» اثر علامه طباطبایی و تفسیر «المنار» رشید رضا اشاره کرد. ویژگی بارز این تفاسیر، خرافهزدایی، سادهنویسی، توجه به علم روز و تلاش برای کاربردی کردن آموزههای قرآن در زندگی روزمره و ساختارهای اجتماعی است.
این جریان تفسیری نشاندهنده پویایی اندیشه اسلامی و توانایی قرآن در پاسخگویی به چالشهای هر عصر است و به عنوان نماد آشتی میان سنت و مدرنیته در علوم اسلامی شناخته میشود.