یعنی چه
السماوات در لغت جمع مؤنث سالم از واژه «سماء» است. این کلمه به معنای آسمانها، طبقات بالای زمین، فضای بیکران علوی و عالم بالا به کار میرود و در متون کهن و دینی اشاره به کل نظام هستیِ فراتر از زمین دارد.
تلفظ
این واژه در زبان عربی با تشدید حرف سین و به صورت «السَّمَاوَات» تلفظ میشود که الف و لام آن به دلیل شمسی بودن حرف سین، ادغام شده و خوانده نمیشود.
به انگلیسی
برای اشاره به مفهوم معنوی و افلاک از The heavens و برای آسمان فیزیکی از The skies استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی معاصر و کلاسیک، شکل مفرد این واژه «السماء» است و در رسمالخط قرآنی گاهی به صورت «السَّمَٰوَٰت» نیز نوشته میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق این واژه در زبان و ادبیات فارسی شامل آسمانها، افلاک، سپهرها و گردونها است که در متون نظم و نثر کاربرد فراوان دارند.
در قرآن
این واژه ۱۹۰ بار در قرآن کریم به کار رفته است و غالباً همراه با «الأرض» (زمین) به صورت «السماوات والأرض» میآید. در کاربرد قرآنی، علاوه بر آسمان فیزیکی و جهت بالا، به لایههای متعدد خلقت (سبع سماوات یا هفت آسمان) و مقام تدبیر الهی و ملکوت نیز اشاره دارد.
نماد چیست
السماوات در فرهنگ اسلامی و ادبیات عرفانی نماد رفعت، پاکی، صعود روحی، عظمت بینهایت خلقت و تدبیر قدسی است. در واقع آسمان در برابر زمین (که مظهر مادیات و پستی است)، به عنوان مظهر تعالی و ماوراءالطبیعه شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل السماوات
واژه «السماوات» از ریشه ثلاثی مجرد «س م و» گرفته شده که در لغت به معنای رفعت، بلندی و صعود است. این کلمه به عنوان جمع مؤنث واژه «سماء»، جایگاه ویژهای در ادبیات دینی، فلسفی و کیهانشناسی کهن دارد و ابعاد مادی و معنوی جهان بالای سر ما را توصیف میکند.
در فرهنگ قرآنی، السماوات صرفاً به اتمسفر یا جو زمین اشاره ندارد، بلکه نشاندهنده لایههای بطنی و درجات مختلف خلقت و ملکوت است که با نظمی بینقص بنا شدهاند. تکرار فراوان آن در کنار واژه زمین، تصویری جامع از کل هستی و قدرت تدبیر خداوند را به مخاطب ارائه میدهد.
در ادبیات فارسی نیز ورود این واژه و مفاهیم مترادف آن مانند افلاک و سپهر، دستمایه خلق استعارههای بزرگی در شعر صوفیانه و فلسفی شده است تا انسان را متوجه عالم بالا، تعالی روحی و حقایق پنهان جهان غیب کند.