یعنی چه
عصر خرد اصطلاحی تاریخی و فلسفی است که به دوره روشنگری در اروپا (قرن ۱۷ و ۱۸ میلادی) اشاره دارد. در این روزگار، اندیشمندان عقل، منطق، علم و استدلال تجربی را به عنوان اصلیترین ابزارهای شناخت جهان و جامعه معرفی کردند و آن را در برابر خرافات، سنتهای کورکورانه و جزماندیشیهای مذهبی قرار دادند.
تلفظ
این عبارت از دو واژه ترکیب شده است: «عصر» با فتح ع و سکون ص (عَصر) و «خرد» با کسر خ و فتح ر (خِرَد) که در مجموع به صورت عَصرِ خِرَد خوانده میشود.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلمات متقاطع، عبارت «عصر خرد» یا «عصر عقل» به عنوان دوره روشنگری اروپا شناخته میشود که دقیقاً ۶ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی از اصطلاح Age of Reason برای اشاره به این دوره عقلگرایی استفاده میشود. همچنین واژه Enlightenment به معنای عصر روشنگری به عنوان معادل نزدیک و همپوشان آن کاربرد فراوان دارد.
به عربی
در متون و ترجمههای عربی، برای این مفهوم تاریخی از عبارت «عصر العقل» استفاده میشود و در بافتهای فرهنگی و فلسفی وسیعتر، معادل «عصر التنوير» (دوران روشنگری) به کار میرود.
در قرآن
ترکیب خاص «عصر خرد» در متن قرآن کریم وجود ندارد. با این حال، واژه «العصر» به تنهایی در سوره مبارکه عصر به معنی زمان و روزگار سوگند یاد شده است. همچنین مفاهیم مرتبط با خردورزی و سنجش عقلانی با عباراتی چون یعقلون، یتفکرون و اولیالالباب (صاحبان خرد) بارها در آیات قرآن مورد تاکید قرار گرفتهاند.
نماد چیست
در تاریخ اندیشه، این دوره با نمادهایی چون «نور» یا «چراغ روشن» شناخته میشود که نشاندهنده زدودن تاریکی جهل و خرافات است. از دیگر نمادهای بصری آن میتوان به «کتاب» به نشانه دانش، «مغز انسان» به نشانه قدرت تحلیل و تفکر، و مجسمه معروف «اندیشهگر» اثر آگوست رودن اشاره کرد.
جمعبندی و توضیح کامل عصر خرد
عبارت «عصر خرد» یک اصطلاح ترکیبی در زبان فارسی است که ریشه در واژه عربی «عصر» (به معنی زمان و روزگار) و واژه فارسی میانه «خرد» (به معنی عقل و دانایی) دارد. این اصطلاح بیش از آنکه یک لغت واحد در واژهنامههای سنتی باشد، یک مفهوم عمیق تاریخی و فلسفی است که به دوران تحول فکری اروپا در قرون هفدهم و هجدهم میلادی اشاره میکند.
در این دوران تاریخی، متفکران بزرگ با تکیه بر علم تجربی و منطق ریاضی، تلاش کردند تا تبیین جهان را از سیطره جزماندیشی و خرافات مذهبی خارج کنند. به همین دلیل، این اصطلاح قرابت معنایی بسیار نزدیکی با «عصر روشنگری» دارد و متضاد دورانی همچون «عصر تاریکی» یا زمانه جهل و تعصب به شمار میرود.
امروز این عبارت در جدول کلمات متقاطع، ادبیات فلسفی و متون ترجمهشده سیاسی به عنوان نمادی از سپیدهدم فکری بشر و ارزش یافتن تفکر انتقادی یاد میشود و نمادهایی چون نور، کتاب و خورشیدِ دانایی را به ذهن متبادر میسازد.