یعنی چه
عنان برانگیختن یک مصدر مرکب کنایی در زبان و ادبیات فارسی است که به معنای مهار اسب را کشیدن و مرکب را با شتاب و تاخت به سمتی روانه کردن (به قصد هجوم، مسابقه یا شروع حرکت پرقدرت) به کار میرود. این اصطلاح مجازاً به معنی آغاز حرکت بیمحابا و پرشتاب یا از دست دادن صبوری است.
تلفظ
تلفظ دقیق این عبارت به صورت «عِنان بَرانگیختَن» است. واژه عِنان با کسره عین و نون اول کشیده، و بَرانگیختَن با فتح ب و راء قرائت میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، عبارت «عنان برانگیختن» به عنوان پاسخ ۱۳ حرفی برای راهنماهایی چون «اسب را به حرکت سریع درآوردن» یا «به حمله درآمدن در ادبیات کهن» استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم کنایی از اصطلاحاتی که به تاختن اسب یا هجوم سریع اشاره دارند، استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی عباراتی که به حرکت درآوردن لگام یا تحریک اسب برای جنگ و مسابقه دلالت دارند، به عنوان معادل به کار میروند.
به فارسی
معادلهای روان فارسی این ترکیب اصطلاحی شامل واژگانی چون اسبتازی، تاختن، به حرکت واداشتن مرکب، آغاز هجوم و رو به جلو راندن با شتاب هستند.
جمعبندی و توضیح کامل عنان برانگیختن
اصطلاح کنایی و ادبی «عنان برانگیختن» از ترکیب دو جزء «عنان» (به معنی لجام، افسار یا زمام اسب) و «برانگیختن» (به معنی تحریک کردن و به حرکت درآوردن) ساخته شده است. این عبارت در ادبیات حماسی و رزمی کهن ایران، تصویرگر لحظهای است که سوارکار مهار اسب خود را میکشد یا تکان میدهد تا او را با تمام سرعت به جلو براند.
این اصطلاح مستقیماً مجاز از آغاز حمله، به جولان درآوردن اسب در میدان نبرد یا مسابقه، و هجوم آوردن بیمحابا به سمتی است. نظامی گنجوی در اشعار خود از این ترکیب برای توصیف صحنههای پرشتاب رزم استفاده کرده است؛ آنجا که میگوید: «عنان یک رکابی برانگیختند / دودستی به تیغ اندر آویختند».