یعنی چه
دیکتاتوری به نوعی حکومت یا نظام سیاسی اطلاق میشود که در آن قدرت مطلق و بدون محدودیت قانونی در دست یک فرد (دیکتاتور) یا یک گروه کوچک متمرکز است. در این ساختار، کنترل سیاسی بدون مشارکت واقعی یا رضایت مردم اعمال میشود و حقوق و آزادیهای فردی و سیاسی به شدت سرکوب میگردد. در مفهوم گستردهتر، این واژه به هرگونه سلطه، اعمال نفوذ ناگهانی و کنترل مطلق در حوزههای غیرسیاسی نیز اشاره دارد.
تلفظ
واژه دیکتاتوری در زبان فارسی به صورت دِکْـتـاتُـوری (با کسره دال و سکون کاف) تلفظ میشود که برگرفته از واژهشناسی زبانهای اروپایی است.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، در پاسخ به پرسشهایی نظیر حکومت استبدادی، فرمانروایی مطلقه یا خودرأیی، کلمه ۹ حرفی «دیکتاتوری» یا واژههای هممعنی آن مانند استبداد و خودکامگی به کار میروند.
به انگلیسی
معادل اصلی این واژه در زبان انگلیسی Dictatorship است. این کلمه در زبان فرانسوی به صورت Dictature و در زبان عربی به شکل دکتاتوریة ترجمه و استعمال میشود.
به فارسی
برابرها و مترادفهای این واژه در زبان فارسی شامل استبداد، خودکامگی، حکومت مطلقه، یکهسالاری، خودرأیی و تمامیتخواهی هستند که همگی مفهوم فرمانروایی بدون مهار و قانون را میرسانند.
نماد چیست
در علوم سیاسی و رسانهها، دیکتاتوری نماد واحد رسمی ندارد؛ اما معمولاً با نشانههای بصری همچون چکمههای نظامی، مشت گرهکردهای که از بالا اعمال قدرت میکند، تبر و دستهچوبها (Fasces رومی در فاشیسم) یا تصاویر و مجسمههای غولپیکر از شخص حاکم (کیش شخصیت) نمادپردازی میشود.
جمعبندی و توضیح کامل دیکتاتوری
واژه دیکتاتوری ریشهای لاتین (Dictator) دارد و از طریق زبان فرانسوی وارد ادبیات سیاسی و عمومی زبان فارسی شده است. در روم باستان، این عنوان به یک مقام قانونی موقت برای مدیریت بحرانها اطلاق میشد، اما در گذر زمان معنای آن تغییر یافت و به مظهر حکومتی تبدیل شد که در آن یک فرد یا حزبی خاص، بدون اتکا به رأی و رضایت واقعی مردم و با زیر پا گذاشتن قوانین، قدرت را به طور مطلق در دست میگیرد.
این مفهوم در مقابل دموکراسی و مردمسالاری قرار دارد و شاخصه اصلی آن سرکوب آزادیهای مدنی، نبود تفکیک قوا و حاکمیت اراده شخصی بر قانون است. اگرچه این واژه ریشه عربی ندارد و در قرآن نیامده، اما مصادیق رفتاری آن در قالب مفاهیمی چون طغیان، استکبار و فرعونیت در متون دینی مورد نکوهش قرار گرفته است.
امروزه دیکتاتوری نه تنها در ساختارهای کلان سیاسی، بلکه در معنای عامتر برای توصیف هرگونه رفتار خودرأیانه، سلطهجویانه و انحصارطلبانه در محیطهای کاری، اجتماعی یا خانوادگی نیز به کار میرود.