یعنی چه
«حب البقر» در لغت به معنای «دانه گاو» است و در اصطلاح گیاهشناسی و طب سنتی، به دانه گیاهی دارویی و علوفهای به نام «گاودانه» (یا کرسنه) اشاره دارد که طعمی تلخ دارد و مقاومت بالایی در برابر خشکسالی دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت «حَبُّ البَقَر» (hab-bol-baqar) است که از دو واژه عربی حَبّ و البَقَر تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این کلمه معمولاً به عنوان معادل گیاه گاودانه یا کرسنه پرسیده میشود و خود عبارت «حب البقر» دارای ۷ حرف است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به این دانه گیاهی Bitter vetch گفته میشود و در متون علمی بینالمللی با نام تخصصی Vicia ervilia شناخته میشود.
به عربی
در زبان و متون کهن پزشکی عربی، علاوه بر ترکیب «حب البقر»، از واژه «الکرسنه» نیز برای اشاره به این دانه استفاده شده است.
به فارسی
معادلهای اصیل و رایج فارسی این واژه عبارتند از: گاودانه، کرسنه، کلول، رسنه، ملک و ارونس.
در قرآن
خود ترکیب واژگانی «حب البقر» در متن قرآن کریم نیامده است؛ اما ریشههای تشکیلدهنده آن یعنی کلمه «حَبّ» (به معنی دانه) و کلمه «البَقَر/البَقَرَة» (به معنی گاو و نام بزرگترین سوره قرآن) به صورت جداگانه و مکرر در آیات مختلف به کار رفتهاند.
جمعبندی و توضیح کامل حب البقر
واژه «حب البقر» یک ترکیب اضافه عربی به معنای تحتاللفظی «دانه گاو» است که در فرهنگ لغت، طب سنتی و گیاهشناسی کهن به عنوان نام دانه گیاهی دارویی و علوفهای شناخته میشود. این دانه در زبان فارسی با نامهای متعددی نظیر «گاودانه» و «کرسنه» شهرت دارد و به دلیل طعم تلخ و مقاومت ساختاری بالا، در گذشته مصارف درمانی و دامی فراوانی داشته است.
از منظر نمادشناسی و فرهنگ عامه، حب البقر یا همان گاودانه به دلیل توانایی رشد در شرایط سخت اقلیمی و مقاومت زیاد در برابر خشکسالی، نمادی از سرسختی و سازگاری به شمار میرود. همچنین در ادبیات کهن گاهی به عنوان غذای دوران قحطی و تنگدستی به آن اشاره شده است.
این عبارت در مسابقات و جدولهای کلمات متقاطع کاربرد زیادی دارد و یک ترکیب دقیقاً ۷ حرفی است که طراحان جدول معمولاً آن را به عنوان معادل کرسنه یا دانه گاو از کاربران مطالبه میکنند.