یعنی چه
«جمع مصیبت» اشاره به تعدد و تکرار سختیها، بلایا و گرفتاریهای شدید دارد. واژه پایه یعنی مصیبت، به هر حادثه ناگوار، اندوه بزرگ، سوگ و محنتی گفته میشود که به انسان آسیب میرساند. بنابراین جمع آن نشاندهنده هجوم یا وجود چندین گرفتاری همزمان است.
تلفظ
این ترکیب از دو واژه عربی تشکیل شده است: «جَمع» با فتح جیم و سکون میم، و «مُصیبَت» با ضم مِیم، کسر صاد و فتح باء.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «جمع مصیبت»، معمولاً واژه ۵ حرفی «مصائب» (جمع مکسر) یا واژه ۸ حرفی «مصیبتها» (جمع با نشانههای فارسی) مد نظر طراحان است.
به انگلیسی
برای رساندن مفهوم جمع مصیبت در زبان انگلیسی، واژگانی که به فاجعه، بدبختی و بلاهای بزرگ در حالت جمع اشاره دارند استفاده میشوند.
به عربی
در زبان عربی، اصلیترین و دقیقترین جمع برای واژه «مصیبة»، کلمه «مَصائب» است؛ هرچند واژههای هممعنی دیگری مانند نَکَبات و کَوارِث نیز برای این مفهوم به کار میروند.
به فارسی
در زبان و ادبیات فارسی، برای بیان این مفهوم به صورت اصیل، از واژههایی چون «بلاها»، «گرفتاریهای سخت»، «آفتها»، «سختیها»، «محنتها» و «رنجها» استفاده میشود.
در قرآن
مفرد این واژه (مُصِیبَة) ۱۰ بار در قرآن کریم آمده است. در فرهنگ قرآنی، مصیبتها و حوادث ناگوار به عنوان ابزاری برای آزمایش، امتحان و سنجش میزان صبر انسانها تلقی میشوند؛ همانطور که در آیه ۱۵۶ سوره بقره آمده است: «الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ».
جمعبندی و توضیح کامل جمع مصیبت
عبارت «جمع مصیبت» از نظر لغوی به معنای فراوانی بلایا، گرفتاریها و حوادث ناگواری است که گریبانگیر انسان یا جامعه میشود. واژه پایه آن یعنی مصیبت، ریشهای عربی از ماده «صوب» (به معنی اصابت کردن و به هدف خوردن تیر) دارد و کنایه از حادثهای است که دقیقاً به انسان برخورد میکند و مایه رنج او میشود.
در زبان فارسی، جمع مکسر عربی این واژه یعنی «مصائب» کاربرد بسیار زیادی در ادبیات و گفتگوهای رسمی دارد و شکل جمع فارسی آن نیز به صورت «مصیبتها» رایج است. این کلمات در اصطلاحات جدول کلمات متقاطع، به عنوان هممعنیِ بلاها، فاجعهها و محنتها شناخته میشوند.
در فرهنگ دینی و ادبیات سنتی، مصائب و مصیبتها صرفاً جنبه منفی و عذاب ندارند، بلکه بیشتر به عنوان بستر آزمایش الهی، صیقل خوردن روح انسان و ابزاری برای سنجش صبر و پایداری در برابر سرنوشت و سختیهای روزگار شناخته میشوند.