یعنی چه
واپسگرای (یا واپسگرا) به فرد یا اندیشهای گفته میشود که در برابر تحولات مثبت، پیشرفتهای علمی، اجتماعی و فرهنگی مقاومت میکند. چنین شخص یا جریانی تمایل دارد که جامعه را به سمت مناسبات، سنن یا باورهای قدیمی و منسوخ گذشته بازگرداند و به نوعی دچار ایستایی فکری و مخالفت با مدرنیته است.
تلفظ
تلفظ این واژه به صورت «واپَسگَرای» (vâpas-gerây) است که از دو بخش «واپَس» (به معنای عقب و پشت سر) و «گَرای» (از مصدر گراییدن، به معنای متمایل) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی چون «مرتجع»، «کهنهپرست» یا «ضد پیشرفت»، واژه ۸ حرفی «واپس گرای» یا واژه ۷ حرفی «واپس گرا» به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژگانی که بار معنایی مخالفت با پیشرفت سیاسی و اجتماعی یا حرکت رو به عقب را دارند، به عنوان معادلهای دقیق این کلمه شناخته میشوند.
به فارسی
واژههای مترادف و هممعنی فارسی آن عبارتند از: مرتجع، کهنهپرست، نوستیز، متحجر، سنتگرای افراطی و قهقرایی. واژههای متضاد آن نیز پیشرو، نوگرا، متجدد، ترقیخواه و پیشتاز هستند.
نماد چیست
در ادبیات، علوم اجتماعی و کاریکاتورهای سیاسی، واپسگرایی نمادی از ایستایی فکری، تاریکی و نابینایی نسبت به آینده است. گاهی به دلیل حرکت رو به عقب، از «خرچنگ» به عنوان نماد تصویری آن استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل واپس گرای
واژه «واپسگرای» یک ترکیب اصیل و سره در زبان فارسی معاصر است که در برابر واژه عربی «ارتجاع» وضع شده است. این کلمه از ترکیب «واپس» (به معنی عقب) و «گرای» (متمایل) ساخته شده و به خوبی مفهوم تمایل به عقبگرد و مخالفت با جریان طبیعی پیشرفت را سازماندهی میکند.
این واژه در حوزههای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی کاربرد فراوانی دارد و برای توصیف جریانها یا افرادی به کار میرود که به جای نگاه به آینده و پذیرش تغییرات سازنده، در سنتهای صلب گذشته قفل شدهاند. اگرچه این واژه به صورت مستقیم در قرآن نیامده، اما مفاهیمی نظیر ارتداد و پافشاری بر افسانههای پیشینیان (اساطیر الاولین) با معنای آن قرابت دارند.