یعنی چه
این عبارت برای توصیف اعمال، سخنان یا حالتهایی به کار میرود که مرزهای اخلاقی و ادب اجتماعی را زیر پا گذاشتهاند. واژه اول بر نازیبایی و ناپسندی دلالت دارد و واژه دوم بر گستاخی و بیحیایی، که ترکیب آنها اوج زنندگی یک رفتار را نشان میدهد.
تلفظ
تلفظ صحیح کلمه اول با کسره حرف اول (زِ) و سکون شین، و کلمه دوم با فتح واو و قاف مکسور به همراه یاء مدی است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، عبارت «زشت و وقیح» مجموعاً با حساب حرف ربط «و» دارای ۸ حرف است. بسته به تعداد حروف، کلماتی چون شنیع، قبیح و مستهجن نیز هممعنی آن هستند.
به انگلیسی
بسته به لحن و سیاق متن، واژههای فوق دقیقترین برگردانهای انگلیسی برای رساندن مفهوم زشتی همراه با بیشرمی هستند.
به عربی
در زبان عربی از ترکیب مستقیم این دو صفت یا واژههای شدیدتری مانند فاحش و بذیء (برای کلام زشت) استفاده میشود.
به فارسی
برگردانها و جایگزینهای خالص یا رایج فارسی این ترکیب شامل کلماتی چون ناپسند، زننده، بیحیا، گستاخانه و دریده است که بار معنایی منفی رفتار را بازگو میکنند.
نماد چیست
این عبارت در فرهنگ عامه و ادبیات نماد صراحت در وقاحت و بریدن از مرزهای شرم است. در اصطلاحات کنایی، فردی با این ویژگی را دارای «پیشانی سنگی» یا «روی سخت» مینامند که کنایه از پوست کلفت بودن در برابر رسوایی و بیحیایی است.
جمعبندی و توضیح کامل زشت و وقیح
ترکیب وصفی «زشت و وقیح» از دو واژه با ریشههای متفاوت ساخته شده است؛ «زشت» ریشه در زبانهای ایرانی باستان و فارسی میانه دارد و «وقیح» واژهای عربی به معنای سختروی و بیشرم است. قرارگیری این دو کلمه در کنار یکدیگر، تعبیری تأکیدی ایجاد میکند که برای نکوهش شدیدترین رفتارهای مخلِ اخلاق و ادب اجتماعی به کار میرود.
این عبارت ترکیبی در متون مذهبی مانند قرآن کریم به طور مستقیم نیامده است، اما مصادیق اخلاقی آن تحت عناوین و مفاهیمی همچون «فحشاء»، «منکر» و «سیئات» به وفور مورد نهی قرار گرفتهاند. در گفتار روزمره و ادبیات نیز این اصطلاح بازتابدهنده نقطهای است که شخص نه تنها کار اشتباهی انجام میدهد، بلکه هیچ ابایی از آشکار شدن و وقاحت آن ندارد.
در کاربردهای جدول و لغتنامه، این عبارت به عنوان یک کلیدواژه ۸ حرفی شناخته میشود که مترادفهای معروفی چون شنیع، مستهجن و قبیح را در دل خود دارد. معادلهای خارجی آن نیز همگی بر مفاهیم زنندگی اخلاقی و عاری بودن از شرم و حیا دلالت میکنند.