یعنی چه
عبارت «غفلت شمردن» به معنای خطاکار دانستن کسی یا چیزی، یا پدیدهای را ناشی از بیخبری و نادانی جلوه دادن است. این اصطلاح هنگامی به کار میرود که بخواهیم رفتار یا سخنی را به جای عمدی بودن، به پای بیدقتی و کمتوجهی بگذاریم.
تلفظ
تلفظ صحیح این مصدر مرکب به صورت [غَفْلَت شُمَرْدَنْ] است که جزء اول آن ریشه عربی و جزء دوم آن ریشه در زبان پهلوی دارد.
در جدول
این عبارت در جدولهای کلمات متقاطع معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی نظیر «سهو دانستن» یا «معیوب قلمداد کردن» کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم از ترکیب افعالی نظیر consider یا deem همراه با واژگان مربوط به خطای ناخواسته استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی با استفاده از افعال قلوپ و پندار مانند عَدَّ و حَسَبَ به همراه مصادر غفلت و سهو این معنا منتقل میشود.
به فارسی
عبارتهای مترادف و جایگزینهای دقیق فارسی برای این اصطلاح شامل عیب دانستن، سهلانگاری تلقی کردن، بیتوجه شمردن و نادیده گرفتن است.
در قرآن
خودِ ترکیبِ «غفلت شمردن» به عنوان یک فعل مرکب فارسی در قرآن وجود ندارد. با این حال، ریشهٔ بخش اول آن (غَفْلَت) بیش از ۳۰ بار در قرآن به کار رفته است؛ برای مثال در آیهٔ ۱۷۹ سوره اعراف که دوزخیان را به دلیل عدم استفاده از عقل و چشم و گوش، غافل میخواند: «أُولَٰئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ».
جمعبندی و توضیح کامل غفلت شمردن
«غفلت شمردن» یک مصدر مرکب کهن در زبان فارسی است که از ترکیب یک واژه با ریشه عربی (غفلت به معنی بیخبری و ناآگاهی) و یک فعل اصیل فارسی (شمردن از ریشه پهلوی اشمردن به معنی حساب کردن و پنداشتن) ساخته شده است. این اصطلاح در ادبیات کلاسیک و گفتگوهای دقیق به معنای این است که رفتار، سخن یا رویدادی را ناشی از کمتوجهی، سهو یا نادانی یک فرد بدانیم و آن را جدی یا از روی عمد تلقی نکنیم. ناصرخسرو نیز در اشعار خود از این تعبیر برای به تصویر کشیدن نادیده گرفتن سخن عاقلان بهره برده است.
در فرهنگ معارف و مفاهیم قرآنی، اگرچه خود این عبارت فارسی وجود ندارد، اما ریشه «غفلت» به عنوان یکی از بزرگترین آسیبهای روحی انسان مطرح شده است. تلقی کردن یک اشتباه به عنوان غفلت میتواند در روابط اجتماعی نوعی رویکرد اغماضگرایانه یا در مقابل، ملامتگرایانه باشد؛ چرا که نشان میدهد فرد کارِ انجامشده را از روی هوشیاری و صوابدید ندانسته، بلکه آن را به پای بیخبری و خطای محاسباتی گذاشته است.