یعنی چه
واژه دوکسان در اصل ریشه فارسی ندارد و به دو معنای کاملاً متفاوت به کار میرود؛ نخست در زبان ترکی به معنی عدد ۹۰ (نود) است و دوم، در برخی متون و اصطلاحات فنی ترجمهای، به عنوان معادل میله، ستونچه یا عضو عمودی نرده (Spindle/Baluster) استفاده میشود.
تلفظ
این کلمه با ضمه روی حرف اول و سکون روی حرف کاف/قاف به صورت dōksān تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، این واژه معمولاً به عنوان طراح سوال برای عدد ۹۰ به زبان ترکی یا دوقسان کاربرد دارد.
به انگلیسی
بسته به اینکه ریشه عددی آن مد نظر باشد یا کاربرد فرعی و فنی آن در معماری، معادلهای انگلیسی متفاوتی دارد.
به ترکی
این واژه ریشه اصیل در زبانهای ترکی دارد و به طور مستقیم برای شمارش و عدد ۹۰ استفاده میشود.
به فارسی
در زبان فارسی معیار، معادل دقیقی برای این لفظ به عنوان واژه مستقل وجود ندارد و بسته به زمینه کاربرد، باید از واژه نود یا اصطلاحات مربوط به نرده و ستونچه استفاده کرد.
نماد چیست
این کلمه نماد فرهنگی یا دینی خاصی در فارسی ندارد، اما در ادبیات عامیانه و ضربالمثلهای ترکی، عدد دوکسان (۹۰) در کنار سکسن (۸۰) به عنوان سمبل کهولت سن، اواخر عمر و ناپایداری دنیا یاد میشود.
معنی انگلیسی/خارجی
ریشه اصلی این کلمه خارج از زبان فارسی است. در زبان ترکی واژه Doksan مستقیماً برای عدد نود استفاده میشود و در فرهنگ عامه کاربرد دارد. همچنین در برخی لغتنامههای تخصصی، این واژه تحت تاثیر معادلسازیهای فنی برای کلمه انگلیسی spindle به معنی میلههای عمودی محافظ نرده قرار گرفته است.
جمعبندی و توضیح کامل دوکسان
واژه «دوکسان» در زبان فارسی معیار به عنوان یک مدخل مستقل و اصیل ثبت نشده است. این کلمه عمدتاً وامواژهای از زبان ترکی (Doksan / Doqsan) به معنی عدد نود (۹۰) است که در فرهنگ عامه و ضربالمثلهای مناطق آذریزبان ایران به وفور شنیده میشود و در این سیاق، معمولاً نمادی از سنین کهولت و سالخوردگی است.
از سوی دیگر، در برخی مستندات و دادههای واژگانی تخصصی، دوکسان به عنوان یک اصطلاح فنی ترجمهشده به معنی میله نرده، بالستر یا اسپیندل (عضو عمودی محافظ در راه پلهها) به کار رفته است. بنابراین بسته به اینکه در یک جدول کلمات متقاطع با آن روبهرو شوید یا یک متن فنی معماری، معنای آن بین عدد نود و میله نرده متغیر خواهد بود.