یعنی چه
باکیده واژهای کهن و کمکاربرد در زبان فارسی است که دو ریشه و معنای کاملاً متفاوت دارد. در معنای اول به عنوان اسم، به سنگ قیمتی یاقوت سرخ و همچنین نوعی پارچه حریر ابریشمی نازک و ریزبافت منقش اطلاق میشود. در معنای دوم به عنوان صفت مفعولی، مشتق از مصدر جعلی «باکیدن» (از ریشه باک) و به معنای ترسیده، بیمناک و هراسان است.
تلفظ
تلفظ این واژه به صورت فتحه در کاف و دال و سکون در یای پیش از دال، یعنی بٰاکِیدَه (bākide) صورت میگیرد.
در جدول
در کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهای «یاقوت سرخ» یا «پارچه ابریشمی نازک» به کار میرود و دقیقاً ۶ حرف دارد.
به انگلیسی
بسته به کاربرد متن، در زبان انگلیسی برای اشاره به سنگ قیمتی از Ruby، برای پارچه از Fine silk و برای حالت ترس از Frightened استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی، برای معنای جواهر کلمه Yakut، برای معنای پارچه اصطلاح İnce ipek و برای معنای هراسان کلمه Korkmuş معادلهای دقیق آن هستند.
به فارسی
برگردانها و واژگان جایگزین فارسی آن شامل یاقوت، باکند، دیبا و حریر (در نقش اسم) و کلمات ترسیده، هراسان، وحشتزده و بیمناک (در نقش صفت) هستند.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات کهن، این واژه در معنای یاقوت سرخ نماد عشق، اصالت، شرافت و ابهت سلطنتی است؛ و در معنای حریر لطیف، نمادی از ظرافت، ثروت، تجمل و پاکی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل باکیده
واژه «باکیده» از جمله لغات کهن، چندمعنایی و سیر شده زبان فارسی است که در ادبیات امروز کاربرد چندانی ندارد. این کلمه بسته به ریشهشناسی خود به دو شاخه معنایی کاملاً مجزا تقسیم میشود؛ در یک سو به عنوان اسم به سنگهای گرانبها نظیر یاقوت سرخ (که دگرگونشده واژه یاکند است) و پارچههای ابریشمی ظریف دلالت دارد و در سوی دیگر به عنوان صفت، حالت ترس و بیمناکی را افاده میکند.
این واژه هیچگونه کاربرد قرآنی یا اصطلاح دینی ندارد و صرفاً در متون و لغتنامههای کهن نظیر دهخدا، برهان قاطع و فرهنگ شعوری مستند شده است. شناخت آن امروزه بیشتر برای حل جدولهای کلمات متقاطع و درک اصطلاحات ادبیات کلاسیک اهمیت دارد.