یعنی چه
در علم فیزیک، رانش به دو مفهوم اساسی اشاره دارد: نخست، نیروی محرک و جلوبرندهای که بر اساس قانون سوم نیوتن و در اثر شتاب گرفتن یک جرم (مانند گازهای خروجی از موتور موشک یا جت) در جهت مخالف ایجاد میشود. دوم، در الکترومغناطیس به معنای نیروی دافعه میان دو بار الکتریکی یا دو قطب مغناطیسی همنام است که آنها را از یکدیگر دور میکند. همچنین در فیزیک نیمههادیها، به حرکت جهتدار ذرات باردار تحت تأثیر میدان الکتریکی، رانش یا سوق گفته میشود.
تلفظ
این واژه به صورت [رِانِش] تلفظ میشود که در آن حرف «ر» مفتوح و دارای مصوت بلند «آ»، حرف «ن» مکسور (-ِ) و حرف «ش» ساکن است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، بسته به تعداد حروف خواسته شده، اصطلاحات «پیشرانش»، «دافعه» یا عبارت کامل «رانش در فیزیک» به عنوان پاسخ قرار میگیرند.
به انگلیسی
در متون تخصصی انگلیسی، بسته به زمینه کاربرد، از واژگان Thrust (مکانیک و هوافضا)، Repulsion (الکترومغناطیس) یا Drift (فیزیک حالت جامد) استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای فارسی دقیق این واژه در متون علمی شامل «پیشرانش»، «نیروی جلوبرنده»، «دافعه» (در مقابل جاذبه) و «سوق» یا «راندگی» هستند.
نماد چیست
در فرمولهای فیزیک مکانیک، نیروی رانش را با نماد $T$ (مخفف Thrust) یا $F_T$ نمایش میدهند. در فیزیک الکتریسیته، سرعت رانش یا سوق ذرات باردار با نماد $v_d$ (مخفف Drift velocity) مشخص میشود.
جمعبندی و توضیح کامل رانش در فیزیک
واژه «رانش» در فیزیک یک اصطلاح کلیدی با دو کاربرد متمایز در مکانیک و الکترومغناطیس است. در بخش مکانیک و هوافضا، این کلمه بیانگر نیروی واکنشی قدرتمندی است که بر اساس قانون سوم نیوتن (عمل و عکسالعمل)، یک جسم یا وسیله نقلیه مانند موشک و هواپیما را به سمت جلو حرکت میدهد. این نیرو دقیقاً در جهت مخالف خروج جرم (گازهای داغ خروجی) عمل میکند و عامل اصلی غلبه بر نیروی پسپس یا گرانش است.
از سوی دیگر، در فیزیک الکتریسیته و مغناطیس، رانش به مفهوم دفع کردن اشاره دارد؛ یعنی نیرویی که دو بار الکتریکی همنام یا دو قطب همنام مغناطیسی را از یکدیگر دور میسازد. همچنین در فیزیک نیمههادیها، پدیده حرکت جهتدار الکترونها تحت تاثیر یک میدان الکتریکی خارجی، تحت عنوان جریان رانش یا سوق شناخته میشود که بررسی آن برای درک رفتار قطعات الکترونیکی حیاتی است.