یعنی چه
در زبان فارسی مدخل مستقلی به نام «لوگوسه» وجود ندارد؛ این واژه معمولاً ترکیب واژهٔ فلسفی یونانی «لوگوس» با «است» محاورهای (لوگوس+ه) یا «ـِ» مضاف است. ریشهٔ اصلی آن یعنی لوگوس، در فلسفه و الهیات به معنای عقل کل، کلام خدا، منطق و قانون حاکم بر نظم جهان است.
تلفظ
تلفظ این واژه تابع لفظ واژه یونانی لوگوس (Logos) به همراه مصوت کوتاه «ـِ» یا «ه» بیانگر رابطه یا اخبار در انتهای کلمه است.
در جدول
در پاسخهای طراحان جدول، اگر به دنبال اصطلاحی ۶ حرفی در خصوص عقل کیهانی یا کلام فلسفی باشند، این واژه مد نظر قرار میگیرد، گرچه اصل ریشه آن ۵ حرفی است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی این واژه عوناً به صورت Logos نگاشته میشود و به مفاهیمی چون برهان، خرد، کلمه یا نطق اطلاق میگردد.
به فارسی
معادلهای فارسی ریشهٔ این واژه بسته به متن فلسفی یا دینی، شامل کلام، سخن، عقل فعال، صادر اول، خرد حاکم بر جهان و منطق دگرگونیها میشود.
نماد چیست
ریشه این واژه در نگاه هراکلیتوس با «آتش» به عنوان مظهر دگرگونیِ منظم نمادپردازی میشود. همچنین در الهیات مسیحی و انجیل یوحنا، شخص عیسی مسیح تجسم عینی و مادی لوگوس (کلمه خداوند) به شمار میرود.
معنی انگلیسی/خارجی
واژه خارجی اصلی Logos (مشتق از واژه یونانی λόγος) است که از مصدر legein به معنی سخن گفتن و گردآوردن میآید. این واژه در غرب، بنیان اصطلاحاتی چون Logic (منطق) و پسوند لوزی (logy- به معنی شناختشناسی) در علوم مختلف شده است.
جمعبندی و توضیح کامل لوگوسه
واژه «لوگوسه» یک لغت مستقل و اصیل در فرهنگهای دهخدا یا معین نیست، بلکه ساختاری ترکیبی، گفتاری یا احتمالاً ناشی از یک خطای نگارشی از واژهٔ مشهور فلسفی «لوگوس» (Logos) است. در ادبیات فلسفی یونان باستان و الهیات غربی، لوگوس به معنای عقل حاکم بر جهان، کلام الهی، خرد کل و منشأ نظم کائنات به کار میرود.
بنابر این اگر در متون با این واژه برخورد کردید، باید آن را به صورت «لوگوس است» یا «لوگوسِ...» تعبیر کنید. این مفهوم در سنتهای شرقی و اسلامی قرابت معنایی بسیار نزدیکی با مفاهیمی همچون «کلمة الله»، «امر»، «عقل فعال» و «صادر اول» دارد و تبیینکننده واسطه فیض خلقت و نظم هوشمند جهان است.