یعنی چه
واژه حدرة در لغت به معنی یک بار پایین آمدن، سقوط، شیب و مغاک است. همچنین در فرهنگهای قدیمی به معنای ورم، گرگی یا برآمدگی پشت چشم نیز ذکر شده است. در اصطلاح علوم قرآنی و تجوید، این کلمه با روش حدر (شتاب در خواندن همراه با رعایت قواعد) پیوند دارد و به معنی یک مرتبه قرائت سریع است. البته احتمال دارد در متون به صورت اشتباه نگارشی به جای واژه «حضرة» (به معنی پیشگاه و جناب) نیز به کار رفته باشد.
تلفظ
این واژه در زبان عربی به صورت فتح حرف اول و سکون حرف دوم یعنی حَدرَة (حَ دْ رَ) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این کلمه خود «حدرة» با ۴ حرف است که به عنوان معادل فرود آمدن یا شیب و یا نوعی قرائت سریع مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
برای مفاهیم لغوی آن از واژههای مربوط به سرازیری و برای اصطلاح تجویدی آن از عبارت تلاوت سریع استفاده میشود.
به عربی
مترادفهای این واژه در زبان عربی بر اساس ریشه آن شامل کلماتی است که مفهوم پایین رفتن یا شیب را میرسانند.
به فارسی
برگردان دقیق فارسی این کلمه با توجه به بافت متن شامل «یک بار فرود آمدن»، «سراشیبی»، «ورم چشم» و در اصطلاح قرآنی «شتابخوانی» است.
نماد چیست
این واژه به خودی خود نماد فرهنگی تثبیتشدهای در ادبیات ندارد؛ اما ریشه لغوی آن نماد فرود و اصطلاح تجویدی آن نماد سرعت همراه با نظم است. همچنین اگر آن را شکل نادرست واژه «حضرة» بدانیم، نماد قداست، احترام و جایگاه معنوی والا خواهد بود.
جمعبندی و توضیح کامل حدرة
واژه «حدرة» یک واژه وامگرفته از زبان عربی است که در زبان فارسی کاربرد مستقل و رایجی ندارد. این کلمه از ریشه ثلاثی مجرد (ح-د-ر) مشتق شده و در لغت به معنای یک بار فرود آمدن، شیب، گودی و حتی برآمدگی پشت چشم کاربرد دارد. در حوزه علوم قرآنی نیز این واژه با اصطلاح «حدر» همخوانی دارد که به روش قرائت سریع قرآن با رعایت کامل قواعد تجوید اشاره میکند.
از سوی دیگر، بررسیهای واژگانی نشان میدهد که این کلمه مدخل استاندارد و کاملاً شناختهشدهای در ادبیات فارسی ندارد. به همین دلیل در بسیاری از موارد، مواجهه با این کلمه در متون میتواند ناشی از یک اشتباه نگارشی و تایپی به جای واژه پرکاربرد «حضرة» (به معنی پیشگاه، جناب یا حضرت) باشد. بنابراین برای درک معنای دقیق آن، توجه به بافتار متن و جملهای که کلمه در آن به کار رفته، بسیار تعیینکننده است.