یعنی چه
ذات الجیش در لغت به معنای «دارای سپاه یا صاحب لشکر» است، اما در اصطلاح و تاریخ اسلام، نام مکان و درهای خاص در مسیر قدیمی مکه به مدینه است. این مکان به دلیل توقف لشکر اسلام در آن شهرت تاریخی دارد و واژهای معمولی یا کلاسیک به شمار میرود.
تلفظ
این عبارت به صورت مضاف و مضافالیه عربی تلفظ میشود؛ «ذات» با ضمه یا سکونِ تاء و «جیش» با فتح جیم و سکون یاء.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کشوری و مذهبی، نام این وادی تاریخی ۸ حرف دارد و نام دیگر آن اولات الجیش است.
به انگلیسی
از آنجا که این عبارت یک اسم خاص جغرافیایی و تاریخی است، در زبان انگلیسی عمدتاً به صورت لاتیننویسی (Transliteration) استفاده میشود.
به فارسی
معادل تحتاللفظی فارسی آن «صاحبِ سپاه» یا «درهٔ لشکر» است، اما به عنوان اسم علم، ترجمه نمیشود و همان ذات الجیش به کار میرود.
در قرآن
عین عبارت «ذات الجیش» در متن قرآن مجید وجود ندارد، اما طبق روایات و تفاسیر معتبر، این مکان محل گم شدن گردنبند عایشه، توقف لشکر و متعاقباً نزول آیه تیمم (آیه ۴۳ سوره نساء یا آیه ۶ سوره مائده) بوده است.
جمعبندی و توضیح کامل ذات الجیش
عبارت «ذات الجیش» یک ترکیب وصفی عربی متشکل از دو بخش «ذات» به معنای دارنده و «جیش» به معنای سپاه و لشکر است. با این حال، در متون اسلامی و لغتنامههای کهن مانند معجمالبلدان، این واژه بیشتر به عنوان یک اسم علم جغرافیایی شناخته میشود که به وادی و منطقهای کوهستانی در نزدیکی مدینه منوره اشاره دارد.
شهرت اصلی این مکان در تاریخ اسلام به ماجرای توقف پیامبر (ص) و یارانشان برمیگردد. در این سفر، به دلیل مفقود شدن گردنبند عایشه و نبود آب برای وضو، حکم الهی تیمم صادر شد و به همین دلیل، ذات الجیش در فقه و تفسیر به عنوان نماد تسهیل و رخصت در احکام اسلامی شناخته میشود.
این واژه امروزه کاربرد عمومی در زبان فارسی ندارد و صرفاً در متون تاریخی، مذهبی و به عنوان راهنمای حل جدولهای کلمات متقاطع مورد استفاده قرار میگیرد.