یعنی چه
این اصطلاح در اندیشه معاصر برای توصیف وضعیتی به کار میرود که در آن فرد یا جامعه، بدون درک عمیق زیرساختهای فکری و صنعتی غرب، تنها به تقلید ظاهری از آداب و رسوم آن میپردازد و دچار خودباختگی فرهنگی میگردد.
تلفظ
واژهای هفتحرفی و ترکیبی است که از ترکیب «غرب» (ساکن روی راء و باء) و پسوند «زدگی» (فتحه روی زاء و دال) ساخته شده است.
در جدول
پاسخ دقیق برای این مفهوم در جدولها با توجه به تعداد حروف، کلمه «غربزدگی» (۷ حرف) یا «فرنگیمآبی» است.
به انگلیسی
برای ابعاد تحلیلی و انتقادی این واژه در زبان انگلیسی از اصطلاحات ساختگی اختصاصی مانند Westoxification استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی واژه «التغریب» نزدیکترین مفهوم را به معنای غربیسازی و دور شدن از اصالت بومی افاده میکند.
به فارسی
در زبان فارسی سره یا عبارات جایگزین، میتوان آن را به واژههایی چون «تجددزدگی»، «فرنگیمآبی» یا «خودباختگی در برابر فرهنگ بیگانه» برگرداند. ریشه واژه متشکل از «غرب» (جهت جغرافیایی و نماد تمدن غربی) و «ـزدگی» (پسوند فارسی به معنای آلودگی، آفت یا دچار شدن مانند سنزدگی) است.
در قرآن
این واژه به دلیل معاصر بودن در متن قرآن وجود ندارد. ریشه واژه (غ-ر-ب) در قرآن کریم صرفاً برای اشاره به جهت جغرافیایی مغرب و غروب آفتاب به کار رفته است؛ مانند آیه «رَبُّ الْمَشْرِقَیْنِ وَرَبُّ الْمَغْرِبَیْنِ».
نماد چیست
در ادبیات انتقادی معاصر، این واژه نماد انسانی بیریشه است که مصرفکننده چشمبسته مظاهر غرب است. جلال آل احمد آن را به «سنزدگی» تشبیه میکند؛ آفتی که گندم را از درون پوک و تهی میسازد، بدون آنکه ظاهرش در ابتدا تغییر کند.
جمعبندی و توضیح کامل غربزدگی
واژه «غربزدگی» یک اصطلاح تحلیلی، اجتماعی و سیاسی مدرن در زبان فارسی است که در متون کلاسیک وجود نداشته است. مفهوم فلسفی اولیه آن توسط سید احمد فردید مطرح شد، اما جلال آل احمد در سال ۱۳۴۰ با نگارش کتابی به همین نام، آن را به ادبیات عمومی و گفتمان فکری جامعه وارد کرد و معنایی تند و انتقادی به آن بخشید.
این واژه در اصل به معنای شیفتگی بیچونوچرا، تقلید کورکورانه و وابستگی شدید فکری، فرهنگی و اقتصادی جوامع شرقی به تمدن غربی است. در این دیدگاه، غربزدگی به عنوان یک بیماری یا آفت اجتماعی تلقی میشود که هویت بومی و اصالت فرهنگی جامعه را از درون پوک و تهی میکند، در حالی که فرد تنها به پوسته و مظاهر ظاهری مدرنیته دلخوش است.