یعنی چه
این عبارت یک فعل مرکب متعدی در زبان فارسی است که دو معنای اصلی دارد: نخست به معنی راندن، طرد کردن، متمایل ساختن و به فاصله واداشتن کسی یا چیزی از یک موقعیت (مانند دور کردن بلا یا عذاب)؛ و دوم به معنی به چرخش درآوردن، طواف دادن و چرخاندن چیزی پیرامون یک محور (مانند گرداندن جام یا شیء در یک مسیر دایرهای).
تلفظ
تلفظ این عبارت ترکیبی از واژه قرضی عربی «دَور» (دَ وْ رْ) و فعل اصیل فارسی «گَردانیدَن» است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، این عبارت ۱۱ حرفی به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «دور کردن»، «طرد کردن»، «چرخاندن پیرامون چیزی» یا «طواف دادن» کاربرد دارد.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، در معنای سلب و طرد از افعالی مانند ward off یا remove و در معنای چرخش حرکتی از rotate یا turn استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی با توجه به ریشه دوگانه معنایی این عبارت، افعال باب افعال یا تفعیل متناسب با راندن یا چرخاندن به کار میروند.
در قرآن
این ترکیب عینا در متن عربی قرآن نیست، اما در ترجمههای کهن فارسی (مانند ترجمه تفسیر طبری و سورآبادی) به عنوان معادل متنی برای افعالی چون «زَحْزَحَ» (مثلاً در آیه ۱۸۵ سوره آلعمران: فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ که «پس هر که را دور گردانند از آتش» ترجمه شده) و همچنین افعالی مانند «صَرَفَ» (برگرداندن و دور کردن عذاب) استفاده شده است.
جمعبندی و توضیح کامل دور گردانیدن
عبارت «دور گردانیدن» یک فعل مرکب و کاربردی در زبان فارسی است که از ترکیب واژه «دور» و فعل سببی «گردانیدن» (از مصدر کهن گردیدن) شکل گرفته است. این اصطلاح در متون کلاسیک و ادوار مختلف زبان فارسی بار معنایی دوگانهای را حمل میکند؛ از یک سو در معنای فیزیکی و مادی به گردش درآوردن، چرخاندن حول یک محور و طواف دادن اشیاء یا افراد به کار میرود و از سوی دیگر، در معنای انتزاعی و حسی به مفهوم راندن، طرد کردن، برگرداندن بلا یا فاصله ایجاد کردن میان دو چیز استفاده میشود.
در ادبیات متون دینی و ترجمههای کهن قرآن کریم، این واژه نقشی کلیدی در بازتاب مفاهیمی همچون نجات یافتن، برگردانده شدن عذاب و فاصله گرفتن از آتش دوزخ داشته است. همچنین در ادبیات منظوم و منثور فارسی، این حرکت و گردانیدن گاهی نمادی از گردش افلاک، دگرگونی روزگار و ناپایداری سرنوشت تلقی میشود که همه چیز را در دایره تغییر قرار میدهد.