یعنی چه
حیی صفت مشبهه از ریشه عربی است و به فردی مقتصد در رفتار، باحیا، محجوب و شرمگین اطلاق میشود که از گناه یا رفتارهای ناپسند به دلیل شرم درونی خودداری میکند.
تلفظ
این واژه در زبان اصلی به صورت حَیِیّ (با فتح ح، کسر یاء اول و تشدید یاء آخر) تلفظ میشود.
در جدول
پاسخ سه حرفی برای پرسشهای جدولی مانند «باحیا» یا «شرمگین»، کلمه حیی است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به بافت متن از صفاتی که به حیا، شرم و کمرویی اشاره دارند استفاده میشود.
به عربی
این کلمه خود ریشه عربی دارد و در متون عربی به عنوان صفت مشبهه برای بیان شرم و پاکدامنی به کار میرود.
به فارسی
نزدیکترین معادلهای دقیق فارسی برای این واژه کلماتی چون باآزرم، شرمگین، خجول و محجوب هستند که نشاندهنده پارسایی و نجابت فرد است.
در قرآن
لفظ مستقیم و مستقل «حیی» در قرآن نیامده است، اما افعال و مشتقات همریشه با آن در معنای شرم و حیا به کار رفتهاند؛ مانند «تَمْشِي عَلَى اسْتِحْيَاءٍ» در سوره قصص که به گام برداشتن توأم با حیا اشاره دارد. همچنین واژه «حی» به معنی زنده که همریشه با آن است، از صفات الهی در قرآن به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل حیی
واژه «حیی» یک صفت مشبهه برگرفته از ریشه عربی «ح-ی-ی» است که در فرهنگ لغت و ادبیات به معنای فردی باحیا، عفیف، شرمگین و باآزرم به کار میرود. از نظر زبانشناسی، این واژه با مفهوم «حیات» و زندگی همریشه است؛ چرا که در نگرشهای کهن، شرم و حیا مایه زنده بودن دل و بیداری وجدان انسان تلقی میشد و تضاد آن با مفاهیمی چون وقاحت و بیشرمی بر این اهمیت صحه میگذارد.
اگرچه خود این صفت به طور مستقیم در متن قرآن نیامده است، اما ریشهها و مشتقات فعلی و اسمی آن در قالب مفاهیم اخلاقی و رفتاری (مانند شرم داشتن یا آزرمگونه گام برداشتن) در آیات مختلف ذکر شده و در احادیث نیز به عنوان یکی از صفات پسندیده الهی و انسانی ستوده شده است. این کلمه در جدول کلمات متقاطع معمولاً به عنوان یک پاسخ ۳ حرفی برای معادل باحیا کاربرد دارد.