یعنی چه
یک فوریت پزشکی و بیماری حاد است که بر اثر ورود و تجمع هوا در «حفرهٔ جَنب» (فضای بین دو لایه پردهٔ پوشاننده ریه) رخ میدهد. این تجمع گاز باعث ایجاد فشار بر ریه شده و مانع از باز شدن کامل آن هنگام دم میشود که در نهایت به کلاپس یا رویهمافتادگی ریه میانجامد.
تلفظ
این واژه از ترکیب دو بخش «هَوا» و «جَنبی» (منسوب به جَنب/پهلو) تشکیل شده و به صورت کلمه واحد تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به سؤالاتی نظیر «تجمع هوا در پرده ریه» یا معادل فارسی «پنوموتوراکس»، واژه ۷ حرفی «هواجنبی» مد نظر است.
به انگلیسی
معادل دقیق علمی و پزشکی این واژه در زبان انگلیسی Pneumothorax است که در اصطلاحات عمومی گاهی به آن Collapsed lung (ریه فروریخته) نیز میگویند.
به فارسی
این واژه مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی به عنوان جایگزین اصطلاح بیگانه «پنوموتوراکس» است و از نظر ساختار واژگانی به فرآیند ورود هوا به پردهٔ جنب اشاره دارد.
در قرآن
عبارت ترکیبی «هواجنبی» یک اصطلاح نوین علمی و پزشکی است و در متن قرآن وجود ندارد؛ اگرچه ریشههای مجزای آن یعنی «هواء» (به معنی فضا یا میل نفس) و «جنب» (به معنی پهلو) به صورت جداگانه در آیات آمدهاند.
نماد چیست
در متون و مفاهیم نشانهشناختی، این واژه نماد بالینی افت ناگهانی عملکرد حیاتی، خفگی ناشی از فشار عوامل محیطی و آسیب دیدن بیرونیترین لایه محافظتی سیستم تنفسی است.
جمعبندی و توضیح کامل هواجنبی
واژه «هواجنبی» یک اصطلاح تخصصی و مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی در حوزه پزشکی است که به عنوان معادل دقیق کلمه بیگانه «پنوموتوراکس» (Pneumothorax) شناخته میشود. این وضعیت زمانی رخ میدهد که هوا به هر دلیلی (مانند ضربه به قفسه سینه یا پاره شدن کیسههای هوایی) به فضای میان دو لایه پردهٔ جنب ریه نفوذ کند.
تجمع هوا در این فضای بسته، فشار منفی مورد نیاز برای باز شدن ریهها را از بین میبرد و با اعمال فشار مستقیم بر بافت ریه، موجب فروکش کردن یا رویهمافتادگی (کلاپس) بخشی از ریه یا تمام آن میشود. این عارضه یک فوریت پزشکی به شمار میرود و نیاز به تخلیه سریع هوا دارد.
از نظر ساختار زبانی، این کلمه ترکیبی از واژه فارسی «هوا» و واژه عربیِ وامگرفتهشدهٔ «جَنب» به همراه پسوند نسبت «ی» است که به طور مستقیم به محل بروز این عارضه در آناتومی بدن اشاره دارد.